37 banken én euro-stablecoin|ECB op zijlijn tot wanneer?

Damrak onder druk, maar Amsterdam kiest offensief

Terwijl ING, Rabobank en ABN AMRO vandaag toesluiten bij een coalitie van 37 Europese banken om een digitale euro te lanceren, daalt de AEX met 0,2 procent op 1.008 punten — aangejaagd door olieprijs en inflatie-angst. Dat is op het eerste gezicht een gewone maandagmorgen op het Damrak. Maar de beweging achter de schermen vertelt een ander verhaal.

De brede Europese markten stonden vandaag onder druk. Brentolie steeg 1,4 procent naar 110,69 dollar per vat nadat Trump zondag op Truth Social waarschuwde dat er "niets meer over zal zijn" van Iran als het land niet snel handelt. Beleggers vrezen dat olieprijzen boven de 110 dollar de inflatie opnieuw opstuwen en centrale banken dwingen de rente te verhogen. De AEX sloot vrijdag al 1,1 procent lager; vandaag zette die beweging door. Frankfurt, Londen en Parijs zakten tot een procent. Chipbedrijven stonden opnieuw onder druk, ondanks het feit dat UBS het koersdoel van ASML met 300 euro verhoogde.

In die geopolitieke onrust maakten drie grote Nederlandse banken juist een strategische keuze die kapitaalpositionering raakt. ABN AMRO en Rabobank traden toe tot Qivalis, het consortium geleid door ING, dat nu 37 financiële instellingen uit 15 Europese landen omvat. Het doel: een euro-stablecoin lanceren in de tweede helft van 2026, volledig onder toezicht van De Nederlandsche Bank. Maar de centrale vraag die dit consortium meteen oproept, is niet technisch van aard.

Drie banken, één digitale euro — en de ECB zegt nee

Dat ING, Rabobank en ABN AMRO tegelijk instappen in hetzelfde stablecoin-project, is geen toeval. Het gaat om banken die gezamenlijk de ruggengraat van het Nederlandse retailbetalingsverkeer vormen. Als Qivalis slaagt, verschuift de betaalinfrastructuur voor bedrijven van traditionele rekeningen naar on-chain transacties — buiten het traditionele betalingscircuit om. De vraag die kapitaalstromen raakt, is: welke deposito's verplaatsen zich, en naar waar.

Een stablecoin is een cryptomunt waarvan de waarde één op één gekoppeld is aan de euro. Één euro-stablecoin is één echte euro waard. Dat onderpand ligt niet bij een centrale bank, maar bij de uitgevende instelling. Als bedrijven straks in euro-stablecoins betalen in plaats van via SEPA-overboekingen, verplaatst een deel van het korte depositogeld naar on-chain wallets. Voor banken kan dat kapitaalefficiëntie opleveren — maar het verkleint ook de depositobasis waarmee ze leningen financieren.

ECB-president Lagarde waarschuwde eerder dit jaar expliciet: euro-stablecoins brengen risico's voor banken en voor het ECB-rentebeleid. "Die nadelen wegen zwaarder dan de kortetermijnwinsten in financieringscondities en internationaal bereik", stelde Lagarde. Het Qivalis-initiatief beantwoordt die waarschuwing niet. Het haalt haar gewoon voorbij.

Daar zit de spanning. Dertig zeven banken stellen gezamenlijk dat deze infrastructuur "essentieel is als Europa zijn strategische autonomie wil bewaren" en zich minder afhankelijk wil maken van aan de dollar gekoppelde stablecoins zoals Tether's USDT, die niet aan de Europese MiCA-wetgeving voldoet. Dat argument is geopolitiek gevoeld, maar het schuift tegelijkertijd de ECB-kritiek opzij. En dat de Nederlandsche Bank toezichthouder wordt in plaats van de ECB zelf, is geen administratieve keuze — het is een bewuste positiebepaling over wie het Europese digitale betalingslandschap controleert.

MiCA, DNB-toezicht en de vraag die overblijft

De ECB-spanning lost het Qivalis-consortium dus niet op — het verplaatst haar. Daarin ligt de onopgeloste variabele voor beleggers in ING, ABN AMRO en Rabobank.

De euro-stablecoin moet voldoen aan MiCA, de Europese cryptoregelgeving die in 2024 van kracht werd. MiCA schrijft voor hoe stablecoin-reserves worden aangehouden en verplicht uitgevers tot volledige transparantie. Het consortium heeft dat pad gekozen: regulering via DNB in plaats van via de ECB. Dat geeft de Nederlandse banken een comparatief voordeel — zij zijn al bekend met het DNB-toezichtsregime — maar het maakt de euro-stablecoin ook politiek kwetsbaar. Als de ECB later besluit haar eigen digitale euro-infrastructuur te verbreden, of MiCA-regels aanscherpt, kan het Qivalis-project zijn voorsprong verliezen.

Historisch gezien zijn bancaire betalingsinitiatieven vaker aangekondigd dan voltooid. Het eerdere Europees betalingsinitiatief EPM haalde nooit schaal. Het verschil nu is dat het consortium 37 instellingen omvat en een concrete lancering belooft vóór eind 2026 — 2,5 keer groter dan EPM bij de start. Maar 37 deelnemers betekent ook 37 belangen die op één lijn moeten blijven.

Voor beleggers in ING en ABN AMRO geldt een concrete toetssteen: wordt de euro-stablecoin gelanceerd vóór eind 2026 en overlijft het DNB-toezichtsmodel de eerste ECB-reactie? Als dat lukt, is het betalingslandschap voor Nederlandse banken structureel veranderd — hogere transactiemarges, minder afhankelijkheid van correspondentenbanken, meer grip op euro-denomineerde grensoverschrijdende betalingen. Als de ECB de regulering naar zich toetrekt, of als MiCA-eisen worden aangescherpt voordat de lancering plaatsvindt, verdwijnt het concurrentievoordeel dat de banken nu claimen. Wat die uitkomst bepaalt, is niet de technologie — die staat. Het is de vraag of Den Haag en Frankfurt het eens worden over wie de digitale euro bezit.