Adyen en de digitale euro|enige Nederlander, maar ten koste van zichzelf?

Adyen geselecteerd, maar de vraag is verkeerd gesteld

Adyen is vandaag geselecteerd als de enige Nederlandse deelnemer aan de proef met de digitale euro van de Europese Centrale Bank. De drie grootste Nederlandse banken staan niet op de lijst van 36 deelnemers die uit meer dan vijftig aanmeldingen zijn gekozen. Dat is de oppervlakkige lezing van het nieuws, en die lezing leidt direct naar de verkeerde vraag.

De automatische reflex is: Adyen wint, de banken verliezen. Maar de digitale euro is geen gewone betaaldienst waarbij Adyen transactiefees kan heffen. De ECB wil een munt ontwikkelen die rechtstreeks tussen gebruikers circuleert, zonder tussenkomst van een betaalverwerker als centrale kostenpost. De selectie geeft Adyen een rol in de technische pilotfase, maar zegt niets over de architectuur van het eindproduct. Het fundamentele knelpunt is: kan een bedrijf dat leeft van het verwerken van betalingen, verdienen aan een systeem dat die verwerking wil omzeilen?

De ECB heeft Adyen geselecteerd voor een proef die pas in de tweede helft van 2027 van start gaat en twaalf maanden duurt. De definitieve invoering van de digitale euro is vastgesteld op 2029, maar hangt af van verdere wetgeving. Dat tijdspad maakt de selectie vandaag zowel een strategisch signaal als een onzeker vooruitzicht. De vraag welke positie Adyen in het eindmodel inneemt, is nu juist het beslissingsprobleem voor beleggers.

De paradox in het verdienmodel

Adyen's businessmodel rust op één pijler: het verwerken van betalingen voor merchants wereldwijd en het heffen van een vergoeding per transactie. Hoe meer betalingen via Adyen lopen, hoe hoger de omzet. De digitale euro is ontworpen om precies die infrastructuurlaag te verkorten. ECB-bestuurder Piero Cipollone omschreef het doel als het versterken van het Europese betalingslandschap door minder afhankelijkheid van grote betaalnetwerken. Adyen is zo'n groot betaalnetwerk.

De banken ontbreken op de lijst niet omdat ze te traag zijn of niet hebben aangevraagd, maar omdat de ECB bewust koos voor fintechbedrijven naast traditionele instellingen. Adyen vertegenwoordigt de innovatieve betaallaag die de ECB in de pilot wil testen. Maar juist die positie bevat de contradictie: Adyen helpt een infrastructuur bouwen die, als ze volwassen wordt, zijn eigen rol als tussenschakel overbodig maakt. Financieel econoom Thomas Bollen stelde eerder dat commerciële banken garen spinnen bij de angst voor de digitale euro, omdat ze hun betalingsmonopolie willen bewaren. Dat monopolie zit nu ook bij Adyen.

Er is een tegenstelling die de artikelen blootleggen maar niet benoemen. De grote banken hekelen de digitale euro vanwege privacyrisico's en concurrentie met spaardeposito's. Adyen neemt die positie niet in en zit wél aan tafel. Dat kan betekenen dat Adyen de CBDC strategisch omarmt om first-mover infrastructuurkennis op te bouwen. Het kan ook betekenen dat Adyen de enige grote betaalspeler is die de disruptie niet heeft willen blokkeren, en nu de consequenties draagt. De artikelen stellen deze twee interpretaties naast elkaar zonder ze te beslechten.

Het concrete risico zit in het volumemengsel. Adyen verwerkt een groot deel van zijn Europese transacties via kaartnetwerken van Visa en Mastercard. De ECB's doel is expliciete vermindering van afhankelijkheid van juist die netwerken. Als de digitale euro volume wegtrekt bij kaartbetalingen in Europa, raakt dat Adyen's transactieomzet direct. De pool bevat geen kwantificering van het Europese aandeel in Adyen's totale verwerkte volume, maar de directe blootstelling aan het betalingsverkeer dat de CBDC wil hervormen, is structureel.

Afweging: instap, houden of wachten

Er zijn twee grondige argumenten die beide in de artikelen worden onderbouwd en die recht tegenover elkaar staan. Het eerste: deelname aan de pilot geeft Adyen technische kennis van de CBDC-architectuur voordat concurrenten dat hebben, en de ECB koos Adyen juist omdat het de betaalinfrastructuur al beheerst. Dat kan resulteren in een service- en integratierol in het eindproduct. Het tweede: de digitale euro is specifiek ontworpen om transactiekosten voor consumenten te elimineren, en als Adyen in de eindarchitectuur geen fee-dragende positie krijgt, wordt de kennis die het opbouwt een investering zonder terugkeer.

Voor een houder is de beslissingsvariabele niet de selectie zelf maar de architectuurkeuze die de ECB maakt in de pilotfase. Als de eindarchitectuur van de digitale euro betaalverwerkers inschakelt als interface — zoals nu bij kaartbetalingen — dan consolideert Adyen's positie. Als de ECB kiest voor directe centrale-bank-naar-gebruiker-transfers zonder verwerkerslaag, erodeer Adyen's Europese volumebasis op termijn. Het moment dat dit beslist wordt, is niet de pilotstart in 2027, maar de wetgevingsonderhandelingen die nu lopen en waarschijnlijk eind 2026 worden afgerond. Dat is de variabele die een houder volgt voor een bijsturmoment. Wie aan de zijlijn staat en overweegt in te stappen, wacht op concrete uitspraken over de fee-structuur in de pilot — zodra die transparant worden, kantelt de onzekerheid in één richting.