ASML 10% korting op recordvraag|AI-bottleneck of val?

Samsung-recordwinst, ASML daalt: de paradox

ASML Holding verloor op 8 juli zeven komma drie procent, op de dag dat zijn grootste klant Samsung een operationele kwartaalwinst bekendmaakte van omgerekend 58 miljard dollar — bijna twintig keer meer dan een jaar eerder. De paradox is direct: de chipmachine-fabrikant uit Veldhoven daalt terwijl de vraag naar zijn producten recordhoog is. Het knelpunt zit niet in de feiten maar in wat de markt met die feiten doet.

Volgens Zavier Wong van eToro had het aandeel Samsung de sterke resultaten al grotendeels verwerkt, en een bevestiging van verwachte cijfers is in een oververhitte markt een reden om te verkopen. Dat patroon sloeg direct over naar Amsterdam: ASMI, ASML en Besi verloren tot meer dan zeven procent, terwijl de databedrijven Wolters Kluwer en RELX juist stegen. Kapitaal roteerde zichtbaar weg uit de AI-handel en naar achterblijvers — precies wat Morgan Stanley-strateeg Mike Wilson had voorspeld.

Binnen één week daalde ASML van recordkoersen rond de 1.741 euro naar even onder de 1.500 euro, een correctie van meer dan tien procent. Deutsche Bank verhoogde het koersdoel tegelijkertijd van 1.600 naar 1.800 euro — het aandeel daalde desondanks verder. Dat is het eigenlijke signaal: analisten upgraden, beleggers verkopen.

Het bottleneck-argument en zijn zwakte

Eén EUV-machine uit Veldhoven belicht ruim 200 wafers per uur en ondersteunt daarmee jaarlijks ongeveer 3,75 miljoen high-end AI-chips. ASML mikt in 2026 op levering van minstens 60 van die machines, met een ambitie richting 90 per jaar. Microsoft, Meta, Alphabet en Amazon kondigden dit jaar samen honderden miljarden aan datacenter-investeringen aan — en TSMC is voor heel 2026 al uitverkocht. De rekensom lijkt eenvoudig: vraag overtreft aanbod, ASML heeft een monopolie, de koers zou moeten stijgen.

Maar juist hier schuilt de kwetsbaarheid die de markt nu inprijst. Het knelpunt zit niet in vierkante meters voor nieuwe fabrieken maar in de keten van gespecialiseerde toeleveranciers waarvan optiekmaker Zeiss de bekendste is — zijn spiegelproductie kan niet in één jaar worden verdubbeld. Dat betekent dat zelfs als de vraag onverminderd hoog blijft, de levering gespreid wordt over meerdere jaren. Een langere, gladdere cyclus is voor een lange-termijnbelegger positief, maar voor een trader die kwartaalversnelling zoekt, is het een tegenwind.

Deutsche Bank-analist Robert Sanders somde in zijn rapport een tweede risico op: klanten hamsteren uit angst voor tekorten, waarna de voorraden later overlopen en de orders terugvallen. Als de vrije kasstromen van de grote hyperscalers onder druk komen door de gigantische AI-uitgaven, kunnen cloudbedrijven zich weer op hun kerntaken richten en infrastructuur gaan huren in plaats van zelf datacenters te bouwen. Dat scenaro doet de ASML-vraag niet verdwijnen, maar verschuift hem naar een later moment — en dat is genoeg om de huidige waardering te betwisten.

Twee kampen, één aandeel

De kloof tussen de twee lezingen van ASML is dit week extreem geworden. Analist Michael Roeg van Degroof Petercam upgradede het aandeel naar Buy met het tot dusver hoogste koersdoel van 2.100 euro, gebaseerd op een hogere multiple van 35 keer EV/EBIT en de overtuiging dat ASML in 2028 al binnen zijn eigen 2030-doelen van circa 54 miljard euro omzet zit. Tegelijkertijd wees De Kritische Belegger de positie resoluut af: zelfs als het aandeel de steun rond 1.500 euro houdt en terugkeert naar het all-time high van 1.741 euro, is de opwaartse rek van slechts zestien procent onvoldoende tegenover een neerwaarts risico van circa 200 euro als de steun breekt.

Dat de twee kampen dezelfde feiten lezen maar tegengestelde conclusies trekken, is zichtbaar in het kapitaalgedrag. Institutionele analisten bij Deutsche Bank, KBC Securities en Degroof Petercam verhogen hun koersdoelen in aanloop naar de kwartaalcijfers. Tegelijkertijd dreven winstnemingen van met name particuliere beleggers het aandeel verder omlaag — een klassiek patroon waarbij de langetermijnkoper instemde met de fundamentele thesis maar de kortetermijnhouder de onzekerheid niet langer wilde dragen. Het aandeel stond daarmee op een kruispunt: de backlog die ASML woensdag bekendmaakt, bepaalt welk kamp gelijk krijgt.

De vraag is niet abstract. Bij de recordbeursgang van SK Hynix op de Nasdaq — 26,5 miljard dollar, de grootste ooit door een buitenlands bedrijf — gaf het bedrijf expliciet aan dat een kwart van het opgehaalde kapitaal bedoeld is voor nieuwe EUV-apparatuur van ASML. Dat is zeven miljard dollar aan bevestigde, concrete vraag van één klant. De open vraag is niet óf ASML die vraag heeft, maar hoe snel het die kan omzetten in omzet en marge — en of de cyclus daarna doorzet of afvlakt.

Q2-cijfers: de beslissingsgrens

Vandaag om zeven uur publiceerde ASML zijn halfjaarcijfers — de concrete toets op het bottleneck-argument. De markt kijkt niet naar de omzetcijfers zelf, die naar verwachting binnen de eigen outlook van 8,4 tot 9,0 miljard euro voor het tweede kwartaal vallen, maar naar de backlog: het orderboek dat aangeeft hoe ver de productiecapaciteit al is volgeboekt. Een stijgende backlog bevestigt dat de schaarste structureel is en de verkoopgolf een kortzichtige reactie was. Een stagnerende of krimpende backlog geeft het andere kamp gelijk: de cyclus pieked eerder dan gehoopt.

Voor houders van ASML is de vraag concreet: breekt de backlog-update door de bovengrens van de vorige rapportage, dan is de correctie van tien procent het instapmoment dat institutionele analisten al omschrijven. Stagneert de backlog, dan was de marktreactie op Samsung een vroeg waarschuwingssignaal — en is het risico van nog eens 200 euro neerwaarts reëel. De donderdag te publiceren TSMC-cijfers vormen de tweede toets: een opgehoogd investeringsbudget van TSMC verlengt de EUV-vraag structureel, een verlaging snijdt in de meest optimistische scenario's. Dat zijn de twee momenten die de beslissing maken — niet de kwartaalomzet alleen, maar de diepte van de vraagbak achter die omzet.