ASML -2% terwijl RELX 4%|1 AEX, 2 markten?

De dag dat de AEX groen sloot terwijl technologie bloedde

Maandag sloot de AEX 0,5 procent hoger op 1015,72 punten. Dat klinkt als een gewone, voorzichtige hersteldag na de verliezen van vrijdag. Maar wie de sluiting van de index uiteenrafelt, ziet iets wat de kop van het nieuwsbericht niet vertelt.

ASML verloor 2,2 procent. ASMI daalde 3,2 procent. Besi leverde 2,3 procent in. Drie halfgeleiderbedrijven die de afgelopen twee jaar de AEX omhoog trokken in de mondiale AI-hausse, gingen maandag samen omlaag terwijl de markt als geheel steeg.

Tegelijkertijd won RELX 4,0 procent en steeg Wolters Kluwer met 4,2 procent. Niet twee kleine fondsen aan de rand van de index, maar twee van de zwaarste gewichten van het Damrak, bedrijven die informatie verpakken en verkopen, databases bouwen en juridische teksten aggregeren.

De sessie begon onder druk. Iraanse staatsmedia meldden zondag dat president Trump op Truth Social schreef dat "de klok tikt" en dat er "niets meer over zal zijn" van Iran als het land niet snel handelt. Olieprijzen reageerden direct: Brent klom naar 110,80 dollar per vat. De rentevrees nam toe; de Duitse tienjaarsrente bereikte een niveau dat in vijftien jaar niet was gezien. Beleggingsexpert Frank Vranken van Bank Edmond de Rothschild stelde dat obligatierentes "los van de grond lijken" en dat de markt inflatie als structureel behandelt. De kans dat de Federal Reserve de rente dit jaar toch verhoogt, steeg naar 45 procent — waar markten eerder nog uitgingen van een ongewijzigde koers.

In die omgeving daalden de halfgeleiderfondsen. Dat past in het plaatje: hogere rentes drukken op de verdisconteringsvoet van toekomstige winsten, en techbedrijven met hoge groeiverwachtingen worden daar het hardst door geraakt. Maar RELX en Wolters Kluwer stegen juist. En die beweging past niet zo eenvoudig in hetzelfde plaatje.

Wat data-bedrijven weten dat halfgeleiders vergeten

RELX en Wolters Kluwer zijn geen groeibedrijven in de traditionele zin. Ze verkopen geen chips. Ze bouwen geen fabs. Ze halen hun omzet uit abonnementen op juridische databases, wetenschappelijke tijdschriften en financiële informatiediensten. Klanten stappen niet over. Contracten lopen jaren. De vraag naar hun product fluctueert nauwelijks met de conjunctuur.

Dat is precies de eigenschap die maandag waardevoller was dan processorsnelheid.

Wanneer de obligatiemarkt capituleert — en dat is wat er maandag in feite gebeurde, met een rentestijging die het Financieele Dagblad omschreef als een signaal dat de markt centrale banken een "inflatieprobleem" toedichtte — roteren beleggers weg van bedrijven waarvan de waarde in de verre toekomst ligt. Ze zoeken kasstroom die nu al bestaat. RELX rapporteerde in 2025 een terugkerende omzetgroei van acht procent. Wolters Kluwer verhoogde het dividend voor het veertiende achtereenvolgende jaar. Beide bedrijven genereren stabiele cashflow in omgevingen waar hun klanten, advocatenkantoren en academische instellingen, weinig keuze hebben dan te betalen.

Shell deed ook mee: het aandeel won 3,4 procent, direct meegedragen door de hoge olieprijs. Maar Shell reageert op een externe grondstoffenprijs die iedereen kan zien. De vraag is waarom RELX en Wolters Kluwer nu in dezelfde adem worden genoemd als Shell in tijden van oliedreigingen.

Het antwoord heeft te maken met een herselectie die nog niet voltooid is. ASML sloot maandag op hetzelfde moment lager omdat het bedrijf zijn waarde ontleent aan de belofte van een doorlopende uitbreiding van chipproductiecapaciteit wereldwijd. India tekende maandag een overeenkomst met ASML voor zijn eigen halfgeleidersector, wat doorgaans positief nieuws is. Toch daalde het aandeel. De reden: hogere discontovoeten treffen toekomstige winststromen harder dan huidige, en de markt begint te twijfelen of de AI-investeringsgolf hoog genoeg rendeert om de gestegen kapitaalkosten te rechtvaardigen. Nvidia presenteert later deze week zijn kwartaalcijfers. Tot die duidelijkheid er is, is de halfgeleiderhandel in een wachtstand.

Maar die wachtstand lost het eigenlijke probleem niet op. Als de rente op tienjarige Amerikaanse Treasuries richting 4,6 procent beweegt, en de Japanse tienjaarsrente het hoogste punt bereikt sinds 1996, dan verandert niet alleen de discontovoet. Dan verandert ook welk type bedrijf als "veilig" wordt beschouwd.

Of dit de definitieve rotatie is, of slechts een dagpauze

De vraag die maandag onbeantwoord bleef: is de stijging van RELX en Wolters Kluwer een structurele herpositionering, of een eendaagse vlucht naar bekendheid in een sessie vol onzekerheid?

Het verschil is groot. Als beleggers permanent roteren van groeibedrijven naar bedrijven met hoge herhaalaankopen en lage churnratio's, dan is het huidige prijsvoordeel van ASML ten opzichte van databedrijven op een koers-winstbasis ineens kwetsbaar. ASML handelt momenteel op een veelvoud dat zijn toekomstige winstmomentum inprijst. Als dat momentum vertraagt door hogere kapitaalkosten, krimpt de waarderingsruimte. RELX en Wolters Kluwer draaien op lagere veelvouden maar kennen weinig neerwaarts risico op hun omzetbasis.

Historisch is er een parallel. In 2022, toen de ECB de rente voor het eerst in een decennium verhoogde, daalden techfondsen op Europese beurzen met gemiddeld dertig procent. Informatiediensten en specialistische uitgevers lieten dat jaar kleinere verliezen zien dan de brede markt. Het waren niet de grote winnaars, maar ze hielden stand. Nu bevindt de markt zich in een vergelijkbare rente-schokfase, zij het met een externe trigger — de Straat van Hormuz en de sluiting van Iraanse olieaanvoer — die de inflatiedruk langer kan vasthouden dan in 2022.

Toch zijn er twee redenen waarom de rotatie kan breken. Ten eerste: als Iran en de VS snel een akkoord bereiken, en oliesancties worden opgeheven, dan daalt de inflatiepremie in de obligatiemarkt snel. Dat verlaagt de rentevrees, verhoogt de groeiweging van beleggers, en maakt de halfgeleiderhandel opnieuw aantrekkelijk. De Iraanse woordvoerder Esmaeil Baqaei bevestigde maandag dat er via Pakistan actief diplomatiek contact loopt. Als de Brent-prijs terugvalt onder 95 dollar, keert de sector-voorkeur mogelijk om.

Ten tweede: Nvidia rapporteert woensdag. Als de cijfers de torenhoge verwachtingen overtreffen, krijgt de markt een argument dat de AI-investeringsgolf de hogere kapitaalkosten rechtvaardigt. In dat scenario worden ASML en ASMI opnieuw de kern van de AEX-stijging, en zakken RELX en Wolters Kluwer terug naar de marge.

Wat maandag zeker is: de AEX sloot groen op aandrijving van bedrijven die niemand in de afgelopen drie jaar als marktleider aanwees. Verifieer woensdag of RELX en Wolters Kluwer hun winst vasthouden na de Nvidia-cijfers. Als ze dat doen terwijl ASML herstelt, dan is er iets aan de hand met de samenstelling van de Nederlandse markt dat verder gaat dan één sessie.