ASML -5,7% terwijl Pax Silica getekend wordt|AI-capex of China-exit?

De historische recordkoers die één week later in rook opging

ASML sloot dinsdag 5,7 procent lager op de Amsterdamse beurs, nauwelijks een week nadat het aandeel een nieuw historisch record van 1.667 euro neerzette. Wie vorige week kocht op de recordstand, staat nu op een verlies van bijna 10 procent in zeven handelsdagen. De directe aanleiding was niet ASML zelf, maar een kettingreactie die begon in Seoul. In Zuid-Korea kelderde de Kospi bijna 10 procent terwijl geheugenchipmakers SK Hynix en Samsung de verliezen leidden. De Nikkei in Tokyo brak een reeks van acht winstgevende sessies met een daling van 3,55 procent. Op Wall Street verloor de Nasdaq 1,9 procent, met AMD en Intel die elk 6 tot 7 procent inleverden. In Amsterdam kon de AEX zich niet onttrekken: ASMI verloor 7,9 procent en Besi 7,3 procent. De verkopen waren sectorbreed, maar de aard van de druk is niet technisch — ze is fundamenteel van aard. Beleggers stellen zich de vraag of de enorme AI-infrastructuuruitgaven in dit tempo kunnen doorgaan. Dat is geen kleine vraag voor een bedrijf dat zijn groei rechtstreeks afleidt van de investeringsbereidheid van chipfabrikanten wereldwijd. Het paradoxale is dat ASML vorige week nog steeg op exact diezelfde verwachtingen: Bank of America verhoogde het koersdoel naar 2.022 euro en noemde de langetermijnvooruitzichten ongekend sterk. De markt verwerkende die boodschap in het recordniveau, en verwierp haar één week later. De bottleneck zit niet in ASML's eigen technologie, maar in de vraag wíe de rekening betaalt voor de AI-investeringscyclus en of die factuur opeens kleiner dreigt te worden.

Pax Silica en de China-paradox — beschermer én beperker tegelijk

Op de dag dat ASML 5,7 procent kwijtraakte, tekende minister Sjoerdsma in Washington Nederland's toetreding tot Pax Silica. Pax Silica is het Amerikaanse initiatief dat westerse landen, Japan en Zuid-Korea samenbrengt om de toevoerketen voor chips en AI veilig te stellen — en China buitenspel te zetten. Voor ASML is dit een tweesnijdend zwaard dat de kerntegenstelling van het aandeel blootlegt. Enerzijds beschermt het alliantie de positie van ASML als monopolist in EUV-lithografiemachines: westerse landen garanderen dat de meest geavanceerde technologie niet naar China gaat. Anderzijds drijft dezelfde geopolitiek de China-omzet van ASML al jaren naar beneden. China was in 2025 nog goed voor 36 procent van de systeemverkopen; in het eerste kwartaal van 2026 was dat gedaald naar 19 procent, door aangescherpte exportcontroles op DUV-machines. De Amerikaanse Match Act, een bipartisan wetsvoorstel dat beide kamers steunt, wil ook de resterende DUV-verkopen aan China verbieden en de service aan bestaande machines stilleggen. Lutnick confronteerde ASML-top al in meerdere gesprekken met de beschuldiging dat een EUV-machine in China zou zijn beland — beschuldigingen die ASML stellig en onderbouwd weerspreekt. Hier zit het verborgen aanname die de consensus verkeerd beprijst: beleggers gaan ervan uit dat ASML's monopolie op EUV zijn China-blootstelling veilig maakt. Maar de blootstelling zit niet in EUV — die export is al jaren verboden. Ze zit in de DUV-serviceomzet die elk kwartaal kleiner wordt, en in de vraag of Pax Silica de volgende schakel in die ketting verbreekt. De geopolitieke rugwind die ASML's langetermijnpositie veiligstelt, is exact de kracht die de korte-termijn omzet verder uitknijpt. Institutionele beleggers die op langetermijn vasthouden weigeren te verkopen; retailers die de China-omzetdaling als eerstgraads risico zien, verkopen nu bij de eerste brede correctie. Die twee kampen handelden dinsdag precies tegen elkaar: het ene kamp kocht de dip, het andere nam winst na de recordkoers.

Micron vanavond — de uitkomst die alles beslist voor ASML

Het scharnierpunt voor de komende handelsdagen is niet ASML zelf maar Micron Technology, dat vanavond om 22:00 zijn derdekwartaalresultaten publiceert. Micron is de graadmeter voor de vraag naar AI-geheugen; ASML levert de machines waarmee dat geheugen wordt gemaakt. Als Micron sterke HBM-cijfers presenteert en de capaciteitsuitbreiding voor komende kwartalen bevestigt, signaleert dat dat chipfabrikanten hun investeringen in EUV-machines niet terugschroeven. In dat scenario herstelt ASML waarschijnlijk een deel van de -5,7% en verlegt de markt haar focus terug naar de €2.022-doelstelling van Bank of America. Maar de lat ligt extreem hoog: Micron is dit jaar al met meer dan 300 procent gestegen, en analisten verwachten voor het afgelopen kwartaal een omzetgroei van bijna 300 procent. Een resultaat dat ook maar iets onder die verwachtingen valt, bevestigt de vrees dat de AI-capex-cyclus op zijn piek zit. In dat geval kijkt ASML richting de €1.500 steun die voortkomt uit de langetermijn schotelbodem. De tegenstrijdige bron in de pool is hier helder: De Kritische Selectie stelde expliciet dat het wiskundige opwaartse potentieel voor ASML minder dan 14 procent bedraagt bij de huidige koers en dat instappen nu FOMO is, niet discipline. Bank of America ziet juist 25 procent opwaarts potentieel en handhaaft het koopadvies. Beide uitspraken zijn gebaseerd op dezelfde factsheet — het verschil zit in de aanname over de duurzaamheid van AI-capex. De houder controleert vanavond niet ASML's orderboek, maar Micron's HBM-capaciteitsuitbreidingen en de guidance voor het vierde kwartaal. Dat is de variabele die de thesis van Bank of America bevestigt of de prudentie van De Kritische Selectie rechtvaardigt. Wie wacht op instapmogelijkheden moet de €1.500-€1.520 zone als steunniveau bewaken — een sluiting daaronder bij zwakke Micron-cijfers opent de weg naar de neklijn van de schotelbodem bij €1.309. Pax Silica verandert niets aan die korte-termijn berekening, maar bevestigt de structurele positie: ASML blijft de enige leverancier van de machines die de westerse chipalliantie nodig heeft. De vraag is enkel welke prijs die exclusiviteit waard is op een dag dat de markt twijfelt of de klanten nog even hard kunnen investeren.