ASML ondertekent chipakkoord met VS|China-omzet van 27 miljard euro bedreigd

De handtekening die de onderhandelingspositie kost

ASML zag zijn geopolitieke positie deze week fundamenteel veranderen, niet door een vijandige daad maar door een handtekening die als vriendschappelijk werd gepresenteerd. Op 24 juni ondertekende minister Sjoerdsma in Washington de Pax Silica-overeenkomst, waarmee Nederland officieel de vijftiende partner wordt in de door de VS geleide chipalliantie. De bottleneck is niet de alliantie zelf, maar de diplomatieke logica die erachter zit: een bondgenoot die net het American chipkader heeft getekend, heeft nog nauwelijks moreel gewicht om diezelfde dag te weigeren mee te gaan in de exportbeperkingen die Washington via de Match Act wil opleggen. Dat is precies de paradox die ASML-houders nu zouden moeten doordenken. Sjoerdsma probeerde beide kanten vast te houden: hij ondertekende Pax Silica en voerde tegelijk gesprekken met handelsminister Lutnick en leden van het China-comité om de Match Act af te zwakken. Maar het signaal dat Brussel en Den Haag jarenlang hebben aangehouden — wij zijn een soevereine exportmacht, jullie kunnen ons beleid niet dicteren — is met die handtekening aanmerkelijk zachter geworden. Nederland was tot nu toe het sterkste Europese bezwaar tegen de extraterritoriale werking van de Match Act: de regel dat Washington exportbeslissingen van niet-Amerikaanse bedrijven via de foreign direct product rule kan afdwingen. In 2022 noemde toenmalig minister Adriaansens dat een Amerikaans "powerplay" en weerstond Nederland de druk maandenlang. Het kabinet-Jetten had juist publiekelijk afgesproken die schroom te laten varen. Maar een bondgenoot in Pax Silica heeft een andere verhouding tot Washington dan een neutrale buitenstaander — en die verschuiving is niet gratis voor ASML.

Match Act: 36 procent omzet als onderpand in een wet met bipartisan steun

De Match Act is geen theoretisch risico — het is een wetsvoorstel met steun van zowel Republikeinen als Democraten, wat in het huidige Congres zeldzaam is en de kans op aanname aanzienlijk vergroot. De kern van de wet is tweeledig: Nederland zou ASML moeten verbieden DUV-chipmachines aan China te onderhouden, en als Den Haag weigert, kan Washington zijn eigen exportbeperkingen op Nederlandse technologie leggen. Dat tweede deel is wat de consensus onderschat. ASML haalt een derde van zijn inkomsten — ongeveer 27 miljard euro over de afgelopen drie jaar, ofwel 36 procent van de totale omzet — uit de Chinese markt, grotendeels via DUV-systemen en de bijbehorende onderhoudsdiensten. Die DUV-machines zijn niet verboden; de EUV-systemen die nodig zijn voor de allerkleinste chips zijn dat wel. Maar de Match Act zou het onderhoud van DUV-installaties die al in China staan verbieden — een maatregel die onmiddellijk inkomsten treft zonder dat er een nieuwe export nodig is. Hier zit het buried paradox: de consensus rond ASML verdisconteert het EUV-exportverbod, maar behandelt de onderhoudsinkomsten op bestaande DUV-installaties als veilig. De Match Act raakt precies die tweede stroom. Business AM citeert het bedrijf zelf als zeggende dat het zich "volledig inzet voor alle toepasselijke regelgeving", maar noemt geen scenario waarin de wet wordt aangenomen. Aan de andere kant stelt de RTL/DDS-analyse dat de Amerikaanse beschuldigingen over een EUV-machine in China "nul openbaar bewijs" kennen en een poging zijn om ASML "te gijzelen". Twee bronnen, één wet, tegenovergestelde conclusies over hoe serieus het risico is — dat is precies wat de beslissing voor houders ongrijpbaar maakt. De vraag is niet of de accusaties over de EUV-machine kloppen, want ASML ontkent die pertinent en het bewijs blijft geheim. De vraag is of de Match Act, ongeacht het bewijs, door het Congres komt en het onderhoud op bestaande installaties juridisch onmogelijk maakt.

DUV-onderhoud als het variabele dat de thesis bevestigt of weerlegt

Wat houders en waarnemers moeten volgen, is niet de koers van ASML in de komende dagen maar twee concrete checkpoints die de thesis beslissen. Het eerste is de Match Act zelf: zolang het wetsvoorstel niet in stemming is gebracht, blijft de 36 procent China-omzet intact. Bipartisan steun verhoogt de kans, maar het Congres heeft een lange traditie van wetsvoorstellen die sterven in commissie. Als de wet ter stemming komt, is het niet de EUV-export die onmiddellijk pijn doet maar het onderhoudsdeel: ASML zou Chinese klanten niet langer mogen ondersteunen op machines die al operationeel zijn, wat directe inkomstenuitval betekent zonder dat er nieuwe leveringen nodig zijn. Het tweede checkpoint is ASML's kwartaalupdate in juli 2026, waar de China-orderpijplijn en eventuele klantenwaarschuwingen de markt zullen laten zien of Chinese afnemers al anticiperen op een exportstop door bestellingen te versnellen of juist te bevriezen. Een tegenwicht bestaat: ASML-topman Fouquet steunt Pax Silica publiekelijk en het bedrijf is medeondertekenaar van de Trusted Tech Alliance, het initiatief dat in februari in München werd gelanceerd. Dat geeft ASML een stoel aan tafel in de westerse technologieoverleggen — maar een stoel aan tafel is geen veto over de Match Act. Het persistente risico voor de thesis is het scenario waarin de Match Act in commissie blijft steken en de Pax Silica-ondertekening de VS genoeg diplomatieke geruststelling geeft om de wet niet prioriteit te geven. In dat geval blijft ASML's China-omzet intact en verdwijnt de huidige risicopremie. Houders bewaken de Match Act-agenda in het Congres als de beslissende variabele; waarnemers die overwegen in te stappen, wachten op de Q2-update voor signalen uit de Chinese orderpijplijn voordat ze de risicopremie als voldoende verdisconteerd beschouwen. De handtekening die Nederland deze week zette, is niet het einde van het verhaal — maar hij verschoof wel de kansen.