ASML recordkoers 1.708|VS beschuldigt van illegale China-levering

Recordkoers en rechtstreekse beschuldiging op dezelfde week

ASML bereikte op 23 juni een recordkoers van 1.708 euro, nadat Bank of America het koersdoel verhoogde naar 2.022 euro. Eén dag later beschuldigde het Amerikaanse ministerie van Handel het Veldhovense bedrijf ervan een geavanceerde EUV-machine illegaal aan China geleverd te hebben. De koers en de geopolitiek bewogen op hetzelfde moment in tegengestelde richtingen.

De reden dat de markt dit risico negeert, ligt niet in naïviteit maar in de architectuur van de AI-investeringsgolf. Micron rapporteerde een kwartaalomzet van 41,5 miljard dollar, bijna viermaal het niveau van een jaar eerder. Die cijfers bevestigden dat de vraag naar geavanceerde AI-geheugenchips niet afneemt maar versnelt. Zonder ASML-lithografiemachines kunnen die chips niet worden gemaakt. Dat gegeven drijft institutionele beleggers richting ASML, ongeacht de Washington-signalen.

Maar hier zit de splijtzwam. Institutionele kopers verwerken de AI-vraagkant terwijl zij de aanbodkant — ASML's geopolitieke positie — als beheersbaar inschatten. Het Amerikaanse ministerie van Handel stuurt intussen waarschuwingen naar het ASML-bestuur. Beide partijen handelen op hetzelfde feit, maar trekken tegenovergestelde conclusies over wat dat feit voor de komende kwartalen betekent.

Match Act en China-omzet: de verborgen breuklijnen in de recordkoers

ASML haalt circa een derde van zijn omzet uit China. Die inkomsten zijn niet afkomstig van de nieuwste EUV-machines — die zijn al jaren geblokkeerd — maar van oudere DUV-systemen voor onderhoud en levering. De Match Act, een wetsvoorstel met steun van zowel Republikeinen als Democraten, zou de VS de bevoegdheid geven om ook die DUV-activiteiten stop te zetten via de foreign direct product rule.

Dat extraterritoriale instrument plaatst producten onder Amerikaans exportbewind ook wanneer ze buiten de VS worden gemaakt. Minister Sjoerdsma voerde gesprekken in Washington over precies dit punt. Nederland tekende het Pax Silica-akkoord, maar weigerde tegelijk in te stemmen met de Match Act-logica. Den Haag beschouwt de wet als een inbreuk op zijn eigen exportsoevereiniteit.

De verborgen aanname in de recordkoers is dat de Match Act niet wordt aangenomen, of dat Nederland succesvol weerstand biedt. Maar dat zijn twee aparte onzekerheden die de markt als één gegeven behandelt. Als de Match Act wet wordt, valt niet alleen de China-omzet weg — ASML verliest ook de onderhoudsinkomsten van het geïnstalleerde machinepark in dat land, een stroom die analisten zelden apart modelleren.

De VS beschuldigen ASML bovendien actief van een reeds gepleegde overtreding. ASML ontkent stellig en stelt dat een EUV-machine van 200 miljoen euro niet ongezien te vervoeren valt. Bewijs is niet openbaar gemaakt. Maar het patroon is zorgwekkend: de beschuldiging schept politieke dreiging ongeacht of ze bewezen wordt.

Micron-herstel dekt de geopolitieke risicofactor niet af

Na de scherpe daling van 5,7 procent op dinsdag 24 juni herstelde ASML donderdag met ruim vier procent, meegelift op Microns recordcijfers. Beleggers lazen dit als bevestiging dat de AI-rally intact is. Dat klopt voor de vraagkant. Het dekt de geopolitieke aanbodkant niet af.

ASML maakt geen chips maar de machines waarmee chips worden gemaakt. Sterke Micron-cijfers verhogen de vraag naar ASML-equipment op de middellange termijn. Ze zeggen niets over of ASML die machines ongehinderd kan blijven verkopen aan al zijn klanten. De twee variabelen zijn gescheiden; de markt behandelt ze als één.

Hier ligt het punt dat de meeste beleggers missen. Zolang de AI-vraag stijgt, absorbeert de markt politieke signalen als ruis. Maar een geforceerde beperking van de China-activiteiten treft ASML asymmetrisch: de machines zijn al geleverd, de onderhoudsinkomsten zijn lopend, en een plotselinge beëindiging raakt de marges direct. Niet via een toekomstige orderderving maar via een bestaande inkomstenstroom.

Applied Materials houdt al circa negen procent van Besi, en overnamespeculatie duidt erop dat grote Amerikaanse spelers de positie van ASML in de supply chain begrijpen. Die interesse bevestigt de strategische waarde. Ze neutraliseert niet de geopolitieke druk — die druk is de reden dat de strategische waarde überhaupt in het geding is.

Wat de beslissing bepaalt: Match Act en Q2-cijfers als de echte toetsstenen

Voor houders is het relevante signaal niet de ASML-koers zelf, maar de voortgang van de Match Act in het Congres en het China-omzetaandeel in de Q2-rapportage van juli. Als de China-omzet stabiel blijft boven dertig procent en de Match Act in de zomerperiode geen meerderheid haalt, houdt de recordwaardering stand. Als een van beide omslaat, is de huidige koers onhoudbaar zonder dat de AI-vraag het verschil compenseert.

Niet-houders staan voor een andere afweging. ASML bij 1.700 euro impliceert dat de markt de geopolitieke risicofactor als beheerst inschat. Die inschatting kan vandaag kloppen. Ze kan morgen worden omgekeerd door één Congres-stemming. Het is geen geleidelijk risico maar een binaire drempel.

De tegenstrijdige counter-evidence is reëel: ASML ontkent de EUV-claim geloofwaardig en de logistieke onmogelijkheid van stiekeme levering versterkt die ontkenning. Als de beschuldiging ongegrond blijkt, verdwijnt dit specifieke risico. Maar de Match Act bestaat ongeacht de uitkomst van de EUV-beschuldiging — die zijn van elkaar gescheiden.

De positie wordt een entry setup als de Match Act faalt of wordt afgezwakt en als ASML de Q2-China-omzet boven dertig procent rapporteert. Ze wordt een val als de Match Act vooruitgang boekt in het Congres of als Washington het EUV-onderzoek escaleert naar formele exporthandhaving. Het eerste scenario bevestigt dat de markt het risico correct heeft weggedisconteerd. Het tweede toont dat de recordkoers op een verkeerde aanname rustte.