Shell|Recordwinst ondanks dalende productie

De op één na hoogste winst ooit

Shell heeft over het tweede kwartaal een aangepaste winst geboekt van 9,8 miljard dollar, tegen 4,26 miljard dollar een jaar eerder. Dat is meer dan een verdubbeling en ongeveer een miljard dollar hoger dan analisten hadden voorzien. Het is de op één na hoogste kwartaalwinst uit de geschiedenis van het bedrijf.

De winstsprong komt direct voort uit de oorlog in het Midden-Oosten en de verstoring van de Straat van Hormuz. CEO Wael Sawan noemt de bezettingsgraad van Shells zeven raffinaderijen, waaronder Rotterdam, met 102 procent iets dat in meer dan tien jaar niet is voorgekomen. Hij spreekt zelf van ernstige verstoringen van de markt en noemt volatiliteit het nieuwe normaal.

Diezelfde oorlog werkt niet overal in Shells voordeel. Een groot gascomplex in Qatar raakte in maart beschadigd door een Iraanse aanval, waardoor de olie- en gasproductie ten opzichte van het eerste kwartaal met 31 procent daalde. De winst komt dus niet uit meer volume, maar bijna volledig uit hogere prijzen en marges op een kleinere productie.

Wat de winst betekent voor aandeelhouders

Shell kondigt een nieuwe inkoop van eigen aandelen aan van 3 miljard dollar voor het derde kwartaal. Dat is al het zeventiende opeenvolgende kwartaal waarin het bedrijf voor minstens dat bedrag aandelen terugkoopt. De winst per aandeel steeg naar 1,76 dollar, tegen 0,72 dollar een jaar eerder, ruim boven de 1,55 dollar die analisten hadden verwacht.

Analist Mark Wilson van Jefferies noemt de resultaten solide en sterk: de aangepaste winst kwam 10 procent boven de consensus uit en de operationele vrije kasstroom 4 procent. De schuld liep op kwartaalbasis met 21 procent terug. Jefferies herhaalt het koopadvies met een koersdoel van 45 pond, en het aandeel steeg op de dag van de cijfers 1,4 tot 2,5 procent.

Voor een houder van het aandeel is de conclusie niet dat Shell harder is gaan produceren of structureel is gegroeid, maar dat het bedrijf een tijdelijke prijsmeevaller vrijwel volledig doorsluist naar aandeelhouders via buybacks en dividend. Dat verandert het beeld: de waardering steunt dit kwartaal op kapitaaldiscipline bij een externe prijsschok, niet op onderliggende volumegroei.

De politieke en juridische schaduwzijde

De hoge winsten van oliemaatschappijen leidden afgelopen mei al tot discussie in Den Haag. Pro en D66 dienden een motie in om overwinsten aan te pakken, en een meerderheid van de Tweede Kamer stemde daarmee in. Het kabinet heeft echter nog geen concrete maatregelen genomen, omdat het dit liever samen met andere Europese landen doet.

Ditzelfde kwartaal verloor Shell ook een aparte juridische zaak: de rechtbank in Amsterdam wees een miljardenclaim tegen enkele chemiebedrijven af die de gastak van Shell ervan beschuldigde de ethyleenprijs jarenlang kunstmatig laag te hebben gehouden. De rechter oordeelde dat het effect op de prijs niet is vast te stellen, terwijl Shell zelf ook kennis had van de belangrijkste prijsfactoren.

Voor de belegger blijft het beeld tweeledig. De cijfers zelf zijn onbetwistbaar sterk en worden beloond met aandeleninkoop en analistensteun, maar de bron van die winst is een geopolitiek conflict waarvan niemand de duur kent, en de politieke onvrede over overwinsten is nog niet weggenomen, alleen uitgesteld. Wie het aandeel aanhoudt, profiteert nu van kapitaaldiscipline, maar draagt ook het risico dat een Europese overwinstheffing dit voordeel op termijn deels terugneemt.