Meralco|Pass-Through na Singil, Hindi Banta sa Kita

Ang Pass-Through na Nasa Salpok

Sa gitna ng standing ovation na tinanggap ni Pangulong Marcos sa kanyang ikalimang SONA, isang partikular na linya ang direktang tumama sa Meralco: alisin na ang system loss charge kasama ang VAT nito sa bayad ng kuryente. Kakatwa ang timing, dahil noong 2025 lamang, naitala ng Meralco ang all-time high na P50.6 bilyong consolidated core net income, sa kabuuang kita na P497.3 bilyon. Ang unang tanong na dapat sagutin: talaga bang banta ito sa kita ng Meralco, o mas malaki ang epekto sa ibang bahagi ng negosyo nito kaysa sa unang tingin?

Ayon sa sariling paliwanag ng Meralco, ang system loss charge ay isang pass-through na singil — ibig sabihin, hindi ito direktang napupunta sa kumpanya bilang kita. Bumubuo lamang ito ng humigit-kumulang limang porsyento ng karaniwang bill ng konsyumer. Sa katapusan ng unang quarter ng 2026, ang aktwal na system loss rate ng Meralco ay 5.72 porsyento — mas mababa pa sa 6.5 porsyentong ceiling na itinakda ng Energy Regulatory Commission. Ibig sabihin, kung tama ang deskripsyon ng Meralco na pass-through lamang ito, ang pag-alis ng singil ay hindi dapat direktang bumawas sa core earnings nito.

Kung pass-through lang talaga ang singil, bakit humihingi ng masusing deliberasyon ang Meralco sa halip na tanggapin ito agad? Dito lumalabas ang mas malalim na katanungan: hindi ang kasalukuyang kita ang direktang nakataya, kundi ang buong cost-recovery mechanism na nagbibigay-daan sa distribution utilities na bawiin ang gastos sa modernisasyon at pagpapaunlad ng grid. Inaamin mismo ng Meralco na patuloy itong namumuhunan sa pag-upgrade ng pasilidad para panatilihing mababa ang system loss — at kung aalisin ang mekanismong ito nang walang kapalit, ang tanong ay kung paano pa masusustena ang ganitong klaseng pamumuhunan sa hinaharap.

Tatlong Panig, Iisang Reporma

Ang Department of Energy ang pinaka-agresibo sa numero — inaasahan nitong makakatipid ang mga sambahayan ng lima hanggang sampung porsyento sa kanilang bill, dahil may mga distribution utility at electric cooperative na umaabot ng labing-anim na porsyento ang system loss rate. Sa kabilang banda, ang Meralco, bagaman sinabing iginagalang nito ang direksyon ni Marcos, ay nagbabala na dapat isaalang-alang ang epekto nito sa operasyon at pangmatagalang pagpaplano ng imprastruktura ng mga utility. Dalawang magkaibang pagbasa ng parehong reporma — pabor sa konsyumer ayon sa DOE, banta sa sustainability ayon sa Meralco.

Aminado ang DOE Secretary na si Sharon Garin na hindi ito magaganap kaagad — umaabot ng humigit-kumulang isang taon bago ang susunod na SONA ang inaasahang implementasyon, dahil kailangan pang bumili ng bagong kagamitan ang mga electric cooperative. Samantala, si Senador Erwin Tulfo, tagapangulo ng Senate committee on energy, ay nagsampa na ng resolusyon para sa imbestigasyon sa patakarang nagpapahintulot sa pagpasa ng system loss charge sa mga konsyumer. Ibig sabihin, hindi lamang isang administrative reform ang nakataya kundi isang legislative na proseso na maaaring humubog sa hinaharap na regulasyon ng buong industriya.

Ang paglitaw ng Senate inquiry ay nagbabago sa dating sagot: hindi na lamang usapin ito ng DOE implementation timeline, kundi maaaring maging usapin ng batas mismo. Kung babaguhin ng Kongreso ang EPIRA para tuluyang alisin ang legal na basehan ng system loss recovery, mas malalim ang epekto kaysa sa pansamantalang pag-aayos ng ceiling. Ngunit kung mananatili ang kasalukuyang balangkas ng cost-recovery — bagama't walang system loss charge sa consumer bill — maaaring hanapan pa rin ng ibang paraan ang mga utility para mabawi ang gastos, kaya't hindi awtomatikong nangangahulugan ito ng pagbawas sa kita.

Ang Hindi Pa Nasasagot na Numero

Kapansin-pansin na wala sa mga inilabas na pahayag — hindi ng Meralco, hindi ng DOE, hindi ng ERC — ang naglalabas ng eksaktong peso figure kung magkano ang maapektuhang kita ng Meralco kung aalisin nga ang singil. Ang Meralco mismo ay nagsasalita sa pangkalahatang termino ng 'operational and financial health' sa halip na tukoy na numero. Ito ang hangganan ng ebidensya: malinaw ang mekanismo ng system loss, ngunit hindi pa malinaw ang eksaktong sukat ng epekto nito sa balanse ng Meralco.

Narito ang kabalintunaan na hindi masisisi ng publiko kung mapapansin: kasabay ng panawagan ng Meralco na pag-ingatan ang reporma dahil sa epekto nito sa 'financial health' ng distribution utilities, ipinapakita rin ng sarili nitong ulat na nagtala ito ng all-time high na kita noong 2025. Ang pagiging pass-through ng singil ay dapat nangangahulugang walang direktang epekto sa kita — kaya kung gayon, ang pagbabala ng Meralco ay maaaring hindi tungkol sa kasalukuyang kakayahang kumita, kundi tungkol sa kung sino ang mananagot sa hinaharap na gastos ng modernisasyon kapag naalis na ang mekanismong ito.

Sa kasalukuyang ebidensya, walang sapat na batayan para sabihing agad na mababawasan ang kita ng Meralco kung matutuloy ang reporma, dahil pass-through nga ang singil at hindi bahagi ng core earnings nito. Ang mas mahalagang bagay na dapat bantayan ng mga holder at watcher ay ang aktwal na teksto ng inaamyendahang EPIRA sa Kongreso — kung papanatilihin nito ang cost-recovery mechanism para sa modernisasyon sa ibang paraan, o kung tuluyang aalisin ito nang walang kapalit. Hanggang hindi lumalabas ang tekstong iyon, ang pinakamalakas na masasabi ay ito: reputational at regulatory na presyon ang kasalukuyang nakataya, hindi pa kumpirmadong pagbagsak ng kita.