PSEi 5,998|6,000 Tuktok, 15.2% Bitak

Konteksto: Ang Pagtaas na Nagtatago ng Alalahanin

Noong Martes, ang PSEi ay nagsara sa 5,998.68 — 1.32 puntos lamang ang layo sa simbolikong 6,000 na hangganan. Ang pagtaas na 49.74 puntos o 0.84 porsyento ay pangalawang magkakasamang araw ng pag-ahon, pinasiglahan ng mga ulat na maaaring mag-de-escalate ang Estados Unidos sa tensyon sa Iran sa loob ng dalawa hanggang tatlong linggo ayon kay Luis Limlingan ng Regina Capital. Ang mining at oil sector ang nanguna sa pagtaas na 6.37 porsyento, sinundan ng holding firms na tumaas ng 2.07 porsyento. Ang kabuuang halaga ng transaksyon ay umabot sa 7.97 bilyong piso — bahagyang mas mababa kaysa sa nakaraang araw na 9.82 bilyon. Sa mas malawak na larawan, ang PSEi ay tumaas na ng 5.5 porsyento year-to-date, na humihigit sa S&P 500 na flat pa rin. Ang pisong Pilipino ay lumalakas mula 59.35 noong Enero patungong 58.11 ngayon, habang ang mahinang dolyar ay nagbibigay ng espasyo sa mga emerging market. Ang net foreign buying ay umabot na sa 16.4 bilyong piso year-to-date — isang pag-ikot mula sa tuluy-tuloy na pag-agos ng kapital palabas noong buong taon ng 2025. Ang mga bagong resulta ng kumpanya ay nagbibigay din ng suporta — ang BPI ay nag-uulat ng double-digit loan growth. Sa unang tingin, ang lahat ng ito ay mukhang maganda. Ngunit ang parehong araw na ito, ang Philippine Statistics Authority ay naglabas ng data na nagpapakita ng iba.

Paradox: Ang 6,000 na Hindi Sinusuportahan ng Trabaho

Ang underemployment rate ng Pilipinas ay umabot sa 15.2 porsyento noong Abril — ang pinakamataas mula Hulyo 2023, halos tatlong taon na ang nakakaraan. Ang bilang na ito ay hindi unemployment: ang unemployment rate ay bumaba pa sa 4.7 porsyento o 2.4 milyong walang trabaho, ang pinakamababa ngayong taon. Ang pagkakaibang ito ang siyang nagdudulot ng tension. Ang mga Pilipinong may trabaho ngunit naghahanap ng dagdag na oras o pangalawang trabaho ay 15.2 porsyento — pangunahin ang mga driver ng taxi, jeepney, at ride-hailing services na tinamaan ng mataas na presyo ng langis mula sa digmaan sa Iran. Ang average na oras ng trabaho bawat linggo ay bumaba mula 40.7 patungong 40.2. Ang ekonomiya mismo ay lumaki lamang ng 2.8 porsyento sa unang quarter ng 2026 — isang nakabibigong bilang na sinusukat ng mataas na inflation na nagpigil sa pagkonsumo. Ang DBS ay nagbabala nang direkta: nawawala ang Pilipinas sa pinakamalaking driver ng kasalukuyang global rally, ang artificial intelligence. Ang pagtaas ng MSCI Emerging Markets Index ng 10.7 porsyento year-to-date ay nagbunga ng foreign inflows sa Pilipinas bilang bahagi ng mas malawak na rotation — ang pag-alis ng kapital mula sa mahal na US technology stocks patungo sa mas murang mga kumpanya sa iba't ibang merkado. Ang premisang itinuturing ng mga foreign investor bilang totoo: ang mababang valuation ng PH ay sapat na dahilan para manatili ang kapital. Ang premisang hindi pa sinasagot: kung ang rotation ay nagtatapos at ang AI cycle ay nagsisimulang mag-differentiate ng mga bansa ayon sa kanilang tunay na exposure sa teknolohiya, ang Pilipinas ay nananatili sa labas ng pangunahing puwersa. Ang FSCC naman, sa 2025 Financial Stability Report nito, ay nagbabala sa pagtaas ng unsecured household borrowings tulad ng credit card debt, mataas na presyo ng real estate, at konsentradong exposure ng mga bangko sa malalaking borrowers. Ang equity prices ay nanatiling mahinà kahit ang mga resulta ng kumpanya ay nagpapabuti — na nagpapahiwatig na ang mga investor ay nag-iingat pa rin sa kabila ng positibong surface signals. Ang tanong na lumalabas: kung ang 15.2 porsyento na underemployment ay nangangahulugang ang mga manggagawa ay hindi kumikita ng sapat kahit nagtatrabaho, at ang merkado ay tumataas dahil sa foreign rotation at hindi dahil sa paglago ng domestic earnings — sino ang talagang nagtatayo ng 6,000?

Outlook: PLDT, ang REIT Test, at ang Tunay na Subok ng 6,000

Ang 15.2 porsyento na underemployment bilang ang hindi nasagutang tanong mula sa ikalawang kabanata ay nagtatakda ng kondisyon para sa susunod na kabanata ng rally. Ang TEL — ang PLDT — ay nagsisimulang kumilos. Ang kumpanya ay nagpaplano ng REIT listing ng Vitro Inc., ang data center subsidiary nito, na naglalayong makalikom ng 300 hanggang 400 milyong dolyar bago matapos ang ikaapat na quarter ng 2026. Ang layunin ay matugunan ang kahit bahagi ng 16.6 bilyong pisong utang na magiging due ngayong taon at ang 27.9 bilyong piso pa sa 2027. Ang UBS at BPI Capital ay tumutulong sa proseso. Kung magiging matagumpay ang Vitro REIT listing, ito ay magiging unang tunay na pagsubok kung ang domestic market ay handa nang magbigay ng AI infrastructure premium sa isang Pilipinong kumpanya — isang senyales na ang PAIIM 2033 masterplan ng DICT, na naglalayong makaakit ng 30 bilyong dolyar at bumuo ng 1.5 gigawatt na AI-ready data center capacity, ay hindi lang papel. Ang contact center sector na may 1.68 milyong manggagawa ay muling inililapat ang sarili nito para sa AI-enabled na mundo sa ilalim ng bagong pangalan na Customer Xperience Association of the Philippines. Ngunit ang dalawang direksyon ay bukas. Kung ang mga unang resulta ng kumpanya sa ikalawang quarter ay nagpapakita ng pagsisimula ng pagbawi sa consumption — at kung ang presyo ng langis ay bumaba dahil sa de-escalation ng Iran — ang 15.2 porsyento ay maaaring maging temporary na disruption, hindi structural na bitak. Sa ganitong sitwasyon, ang 6,000 ay maaaring tumaas pa, sinusuportahan ng domestic earnings recovery at hindi lamang foreign rotation. Ngunit kung ang oil prices ay nananatiling mataas, ang underemployment ay nagpapatuloy pagpasok ng ikalawang quarter, at ang PLDT Vitro REIT ay nabigo o kaya ay mas maliit ang makulektang kapital kaysa inaasahan — ang foreign capital na nagtatayo ng rally ay walang domestic foundation na maaaring umasahan kapag nagsimulang lumabas ang rotation. Ang verification benchmark para sa susunod na sesyon: ang ikatlong quarter na data ng labour market, ang takbo ng oil price sa araw ng Iran ceasefire announcement, at ang final na laki ng Vitro REIT IPO subscription. Ang PSEi ay maaaring talagang tumawid sa 6,000 — ngunit kapag ginawa nito, ang tanong na hindi mawala ay ito: ang 6,000 ba ay isang bagong floor na sinusuportahan ng pagbabago sa kalidad ng ekonomiya, o isang rotation-driven ceiling na naghihintay sa susunod na puwersa na magtulak pababa?