Utang ng Bangko 11.4% Pinakamataas sa 9 Buwan|BSP 50bps Hike, Sino ang Mananatagi?

Ang Araw na Lumindol ang Mindanao at ang Merkado

Noong Lunes ng umaga, Hunyo 8, lumindol ang tibuong Timog Pilipinas — magnitude 7.8, nasentro sa labas ng Sarangani, ang pinakamakapangyarihang lindol na tumama sa bansa ngayong taon. Ang General Santos City, lungsod ng 722,000 tao at kilala bilang kabisera ng tuna, ay nakaranas ng pinaka-mapanirang alog. Sumunod ang tsunami warnings sa buong rehiyon, kasama na ang Indonesia, Japan, Australia, at New Zealand. Sa loob ng ilang oras, ang mga alon ay naobserbahan na 1.4 metro sa ilang pook bago mabawasan ang babala.

Sa kabila ng lahat ng ito, ang mga pamilihan ay hindi nag-panic sa paraan na inaasahan ng karamihan. Ang tunay na tensyon ngayong araw ay hindi nakapaloob sa lindol lamang — nakapaloob ito sa isang numero na inilabas bago pa man lumindol: ang kredito ng bangko sa Pilipinas ay lumago ng 11.4 porsyento noong Abril, ang pinakamabilis na paglago sa loob ng siyam na buwan. Sa parehong oras, ang dalawang panlabas na analistang grupo — Standard Chartered at Nomura — ay nagtatalo sa isa't isa kung paano sasagot ang Bangko Sentral ng Pilipinas.

Inanunsyo ng AboitizPower na may pansamantalang pagkagambala sa Therma South sa Davao ngunit naibalik ang koneksyon sa grid bago mag-alas-una ng hapon. Inanunsyo rin ng Citicore Renewable Energy na halos tatlong beses na palalakasin ang kapasidad nito tungo sa 5,000 megawatt na target — isang pahayag na nailabas sa parehong araw na sinalanta ng lindol ang Mindanao grid. Ang dalawang balita ay nagtatakip sa iisang tanong: matatandaan ba ng imprastraktura ng kapangyarihan sa Pilipinas ang pagpapalaki ng negosyo at ang pagtatanggol sa sakuna nang sabay-sabay? Ngunit ang mas malalim na tanong para sa mga namumuhunan ay hindi ang pisikal na grid — kundi ang pera.

Ang Kredito na Nagpapatuloy Kahit Tumataas ang Halaga

Sa loob ng siyam na buwan, wala pang ganitong bilis ang paghiram ng mga negosyo at sambahayan sa Pilipinas. Ayon sa datos ng BSP, ang mga natitirang utang ng mga unibersal at komersyal na bangko ay umabot sa P14.75 trilyon noong Abril — isang pagtaas ng P1.5 trilyon kumpara sa nakaraang taon. Ang produksyon-kaugnay na mga pautang ay lumago ng 10.7 porsyento, nagmamadali mula sa 9.7 noong Marso.

Ang estadistikang ito ay naglalagay ng presyon sa isang pangunahing pangako ng BSP: ang pag-angat ng mga rate upang kontrolin ang implasyon. Ang implasyon noong Abril ay 7.2 porsyento — mas mataas kaysa sa sariling pagtataya ng BSP na 5.6 hanggang 6.4 porsyento. Sinabi ng Standard Chartered, sa pamamagitan ng mga ekonomistang si Jonathan Koh at Edward Lee, na ang BSP ay dapat na mag-hike ng 50 puntos ng base nang labas-sa-iskedyul bago ang pulong ng Hunyo. Isinasalin ito sa isang ekstraordinaryong hakbang na hindi pa nagaganap sa mga nakaraang siklo ng patakaran ng BSP. Ibig sabihin, ang ilang kalahok sa merkado ay nagsimula nang ilagay ang presyo ng isang gumagalaw na sentral na bangko na marahil hindi pa handa ang karamihan.

Ngunit narito ang kung saan ang mga domestic na analistang grupo ay nagtatalo: sinabi ng Nomura na ang off-cycle hike ay "hindi malamang" dahil ang output gap ay negatibo pa rin at ang politikal na kawalan ng katiyakan ay tumataas. Ang unang pangkat — mga offshore — ay nagbibili ng peso at naglalagay ng presyo ng mas mataas na mga rate. Ang pangalawang pangkat — mga lokal — ay nagbibili ng T-bills kahit tumataas ang mga ani, at nagpapatuloy na mangutang. Ang dalawang pangkat ay nagtatayo ng magkasalungat na posisyon mula sa parehong datos ng implasyon, ngunit ang kanilang hindi nakasaad na mga premisyo ay naiiba: ang mga offshore ay nag-aakalang magpapatuloy ang BSP sa daluyan ng implasyon kahit na masakit ang paglago; ang mga lokal ay nag-aakalang mananatiling maingat ang BSP dahil ang politikal na kapaligiran ay nagbabago ang piskal na kalkulasyon.

Ang pinaka-kapansin-pansing ebidensya ng pagbabago na ito ay ang mga resulta ng T-bill noong Lunes. Para sa ikapitong magkakasunod na linggo, tumaas ang mga ani — ngunit hindi ito nagpatigil sa Lupon ng Kayamanan na manghiram ng P22.6 bilyon, mas malaki kaysa sa P20 bilyong target. Ang demand mula sa mga nagpapautang ay umabot sa P51.7 bilyon, 2.6 beses na mas malaki kaysa sa alok. Ang mga nagpapautang ay nangangailangan ng mas mataas na kabayaran bago mag-invest — ngunit patuloy silang nag-iinvest. Ang tseke na ito ay nagpapakita na ang mga domestic na kalahok ay hindi pa nag-reposition mula sa kanilang pangako sa piso-denominated na mga instrumento. Ang mga offshore analyst ay nagsimula nang mag-reposition; ang mga lokal ay hindi pa.

Kung Ang BSP ay Kumilos nang Labas-sa-Iskedyul, Sino ang Mahahala?

Ang hindi nasasagot na tanong mula sa pagpapalaki ng kredito ay ito: kung mag-hike ang BSP ng 50 puntos ng base bago ang Hunyo, ano ang mangyayari sa P14.75 trilyon na natitirang mga utang?

Sa nakaraan — partikular noong 2018 hanggang 2019, nang ang BSP ay nagsagawa ng agresibong pagpapalaki ng rate na 175 puntos ng base sa loob ng walong buwan — ang paglago ng kredito ay unti-unting bumagal mula sa double-digit hanggang sa single-digit na mga antas. Ngunit ang tagal ay maiksi: nang sinimulan ng BSP na bawasan ang mga rate sa 2019, ang mga pautang ay mabilis na nagbalik. Ang kasaysayan ay nagmumungkahi na ang mga lokal na institusyon ay hindi tumigil sa pagpapahiram sa unang hike — nagbabago sila ng presyo at nagkukunwari na kailangan pa nila ng higit pang impormasyon bago bawasan ang demand.

Ang tunay na variable na susubaybayan ay hindi ang desisyon ng BSP sa Hunyo — kundi ang kung paano tutugon ang kredito ng bangko sa Hulyo at Agosto. Kung ang 11.4 porsyento na paglago ay manatili kahit pagkatapos ng isang hike, ang kahulugan ay ang mga nagpapautang ay hindi natakot ng mga rate — at ang BSP ay maaaring kailangang pumunta nang mas mataas kaysa sa 50 puntos ng base upang maapektuhan ang mga inaasahan. Ito ang senaryo na tinataguyod ng Standard Chartered: isang hike noong Hunyo, isa pang hike noong Agosto, at pagbabago lamang noong Q2 ng 2027.

Ang kabaligtaran na senaryo ay maliwanag din. Kung ang lindol ng Mindanao ay nagpabagal ng aktibidad ng negosyo sa Timog — ang lungsod ng General Santos ay isang sentro ng pagpapadala ng tuna at pagmamanupaktura — ang demand para sa mga pautang sa rehiyon ay maaaring manghina nang mas mabilis kaysa sa inaasahan ng mga analistang offshore. Sa kasong iyon, ang off-cycle hike na gustong makita ng Standard Chartered ay magiging mas masakit na iniisip ng BSP.

Ang benchmark na dapat abangan ng mga mamumuhunan bukas ay ang pormal na pahayag ng BSP tungkol sa pinsala ng lindol sa output gap ng Mindanao. Kung tinatasa ng sentral na bangko ang epekto bilang makabuluhan — higit sa 0.2 puntos ng porsyento ng paglago — ang off-cycle hike ay nagiging mas hindi malamang, at ang mga lokal na kalahok sa T-bill ay pinapatunayan ang kanilang posisyon. Kung tinatasa ito ng BSP bilang limitado, ang presyon ng offshore para sa 50 puntos ng base na gumagalaw ay mananatili — at ang piso, na nasa kasalukuyan ay nasa ilalim ng presyon, ay makakaranas ng karagdagang pagguho.

Ang pinagbabatayang tanong ay nananatili: sa isang ekonomiya kung saan tumaas ng 11.4 porsyento ang paghiram noong Abril kahit na ang mga rate ay tumataas na, ang rate hike ba ay sapat na pamamaraan upang kontrolin ang presyo — o ang ugat ng implasyon ay mas malalim kaysa sa kung ano ang maaaring matugunan ng patakaran ng bangko sentral? Ang sagot sa katanungang iyon ay hindi pa makikita sa kasunod na desisyon ng BSP, kundi sa datos ng kredito ng Hulyo.