ABD TÜFE %4,2 Zirve|TCMB Faiz Baskısı Artıyor

Fed ve TCMB Kıskacı

TCMB yarın %37 faizle ne yapacak — bunu anlayabilmek için önce bugün ABD'de ne yaşandığına bakmalıyız. ABD Tüketici Fiyat Endeksi mayıs ayında yıllık %4,2 ile Nisan 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine çıktı. Bu rakam piyasa beklentileriyle tam uyuştu; ama uyuşması sorunun çözüldüğü anlamına gelmiyordu. Enerji kalemi mayısta yıllık %23,5 arttı ve manşet enflasyondaki aylık %0,5'lik yükselişin yüzde altmışından fazlasını tek başına sürükledi. Çekirdek enflasyon aylık %0,2 ile beklentinin altında geldi; bu tek parça ılımlılık, yabancı kurumsal alıcıların kısa vadeli tahvil pozisyonlarını kısmen korumasını gerekçelendirdi. Ancak vadeli işlem piyasasında hedge fonları SOFR kontratlarında net kısa pozisyonu rekor düzeye taşımıştı — bu pozisyon istihdam verisi açıklanmadan önce inşa edilmişti ve Fed'in eylülde en az bir kez faiz artırabileceği beklentisini fiyatlıyordu. TD Securities'in ABD faiz stratejisti Gennadiy Goldberg bu tabloyu şöyle tanımladı: güçlü istihdam ile rahatsız edici enflasyonun birleşimi, sıkılaşma ihtimalini piyasaların daha yüksek görmesine neden oluyor. Türkiye açısından asıl gerilim burada başlıyor: Fed'in faiz artışına gittiği bir ortamda TCMB %37'de sabit kalmayı sürdürebilir mi, yoksa kur baskısı yeni bir hamleyi zorunlu kılar mı? 17 ekonomist sabit, 3 ekonomist 300 baz puanlık artış öngörüyor; bu dağılımın kendisi bile piyasanın henüz tek bir senaryoda uzlaşmadığını gösteriyor. BIST 30 vadeli kontratları sabah seansına düşüşle başladı — küresel faiz endişesiyle yabancı kurumsal satışının fiyat baskısı oluşturduğu tahmin ediliyor, ancak iç veri bunu doğrudan teyit etmiyor.

Enerji-Dolar Baskısı

Fed sıkılaşmasının Türkiye'ye aktarım yolunu kesmek tek başına yeterli değil; çünkü aynı anda Hürmüz Boğazı'nda ayrı bir baskı kanalı açık. ABD, İran'a ait bir Apache helikopterinin düşürülmesine karşılık Hürmüz yakınındaki hava savunma sistemlerini vurdu; İran ise hemen misilleme başlattı. CENTCOM operasyonun tamamlandığını açıklasa da İran Dışişleri Bakanı Araghchi "hiçbir saldırı yanıtsız kalmayacak" dedi. Bu döngü, Brent petrolü 91 dolar civarında tutarak enerji maliyetlerinin enflasyona yansımasını canlı tutuyor. TCMB Başkanı Karahan'ın daha önceki açıklamasında açıkça yer verdiği bir risk bu: jeopolitik kökenli enerji fiyatı sıçraması, öngörülen tahmin aralığının üzerine çıkan nisan enflasyonunun temel açıklayıcısıydı. Dolar endeksi 99,9 seviyesinde dalgalanıyor; Brent'in 93 doların üzerine yerleşmesi halinde bu endeksin yeniden 100'ün üzerine çıkması ve TL üzerindeki baskıyı artırması beklenebilir. Altının ons fiyatı sabah seansında 4.773 dolara fırladıktan sonra TÜFE verisinin açıklanmasıyla 4.174 dolara geriledi — jeopolitik güvenli liman talebi ile yükselen gerçek faiz beklentisinin çekişmesi, yatırımcıların ikisini de tutmak isteyemeyeceğini gösteriyor. Gram altın serbest piyasada 6.190 lira civarında dengelendi; yabancıların altın pozisyonundan çıkışı TL varlıklara yönelmek yerine dolar nakit tercihine kaydığı tahmin ediliyor, ancak net akış verisi henüz kamuya açık değil. Bunu belirginleştirecek olan veri, TCMB'nin yarın saat 14.00'te açıklayacağı karara eşlik eden para politikası metni olacak.

BYD Kırılganlığı

Küresel faiz ve enerji baskısının Türkiye varlıklarını ne ölçüde etkileyeceği büyük ölçüde yabancı sermayenin ülkeye ilişkin güven çerçevesine bağlı — bu noktada BYD kararı düşündürücü bir sinyal sunuyor. Çinli elektrikli araç üreticisi, Manisa'da yıllık 150 bin araç kapasiteli fabrika kurmak karşılığında %40 gümrük vergisi muafiyeti ve ÖTV avantajı aldı; fabrika sahasında henüz tek bir çivi çakılmadı ve şirket şimdi önceliğinin Macaristan olduğunu ilan ediyor. BYD'nin İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Stella Li, Türkiye için net bir takvim bulunmadığını açıkça ifade etti. Gazeteci Fatih Altaylı, taahhütlerin yerine getirilmemesi halinde yaklaşık 1 milyar dolarlık ceza kesilebileceğini öne sürdü; Sanayi Bakanı ise yatırım teşvik mevzuatının müeyyidelerinin geçerli olduğunu vurguladı. Yabancı kurumsal yatırımcılar Türkiye'nin doğrudan yabancı yatırım güvenilirliğini değerlendirirken bu vakayı referans alabilir; taahhüde bağlı teşviklerin geri alınamaması halinde net yatırım girişi rakamlarına etkisi sınırlı görünse de ülke risk primine yansıması gecikebilir. Asıl soru, TCMB'nin yarınki metninde yabancı sermayeyi tutundurmaya yönelik ne kadar güçlü bir sinyal vereceği — eğer metin enflasyon riskine daha ağırlıklı yer verirse ve faiz artışı kapısını açık bırakırsa, kısa vadeli tahvil pozisyonundaki kurumsal alıcılar mevcut duruşlarını koruyabilir. Eğer metin temkinli duruşu sıkıştırılan bir retoriğe taşırsa, BYD vakasının arka planda biriktirdiği güven sorunu daha erken fiyatlanabilir. Yanlışlanma koşulu açık: TCMB metninin ardından yabancı net tahvil alımı sürdürürse, o gün fiyatlanan sıkılaşma beklentisi piyasanın yapısal pozisyon baskısıyla örtüşmüyor demektir.