Hürmüz Kapandı, Brent 100|HALKB Ayrışması Ne Kadar Sürer?

Hürmüz'ün Bedeli

TCMB bugün faizi %37'de sabit tuttu — ama bu karara dün gece İran yazdı. Hürmüz Boğazı'nın tüm deniz trafiğine kapatıldığı açıklanınca Brent ham petrol iki haftanın ardından ilk kez 100 doların üzerine çıktı; WTI 97 doları gördü. TCMB karar metninde jeopolitik gelişmelerin enerji fiyatları üzerindeki oynaklığı artırdığını kabul etti — bu itiraf, bankanın Mayıs ayında yakaladığı dezenflasyon iyileşmesini sahaya çıkmadan savunmak zorunda kaldığı anlamına geliyor.

Merkez Bankası enflasyonu orta vadede yüzde beşe indirmeyi taahhüt etti. Bu hedefe giden yolun en kritik değişkeni enerji ithalat maliyetidir. Türkiye petrolünün neredeyse tamamını dışarıdan alıyor; Hürmüz'den geçen günlük yaklaşık 21 milyon varil küresel arzın beşte birini oluşturuyor. Boğazın kapanması kısmi ya da geçici olsa bile İran Devrim Muhafızları'nın iki ticari gemiyi vurduğunu teyit etmesi, sigorta primlerini ve tanker rotasyon maliyetlerini kalıcı olarak yukarı taşıyor.

Piyasa bunu zaten fiyatlamaya başladı. Dolar/TL dün 46,13'ten açıldı — üç aydır %2 bant içinde seyreden kur rejimi şimdi enerji şokunun ürettiği ithalat fatura artışı karşısında test edilecek. Yabancı fon yöneticilerinin BIST'te net satış pozisyonunu tutmaya devam ettiği görülüyor; bu akım, fiyat hareketi verilerinden izlenebiliyor, doğrudan akım rakamı henüz elimizde yok. TCMB sıkı duruşunu korudu; ancak enerji fiyatı şoku talep kanalından değil maliyet kanalından geliyor — ve maliyet kanalına faiz çözüm değil.

Burada çözülmemiş bir gerilim var: faiz %37'de kalırsa talep soğuyor, ama ithalat faturası şişiyorsa dezenflasyon sinyali anlamsızlaşıyor. TCMB'nin önündeki ABD-İran ateşkesi ya da Hürmüz'ün yeniden açılması olmadan bu makasın kapanması güç görünüyor.

HALKB'ın Ayrışması

HALKB (Halkbank) bu gerilimden kopuk bir noktada duruyor — ve bu kopukluk dikkat gerektiriyor. ABD Adalet Bakanlığı Güney New York Bölge Savcılığı ile Halkbank, 10 Haziran'da dava düşürme dilekçesini ortaklaşa mahkemeye sundu. Dokuz yıllık ceza davasının sona ermesinin önü açıldı; banka herhangi bir suç kabulü yapmadı, adli para cezası ödemeyecek.

Bu gelişme HALKB için yeniden fiyatlama zemini yaratıyor — ama hangi yönde? Bir tarafta, risk priminin azalması Türkiye-ABD ilişkilerindeki kronik gerilim başlığının gündemden çıkmasıyla açıklanabilir; yerli kurumsal alıcıların davadan bağımsız kalmak için bekleme pozisyonu tutuğu bu süreçte, davanın kapanması o alıcılar üzerindeki kısıtı kaldırıyor. Diğer tarafta, Hürmüz şoku ve yükselen enerji fiyatları genel olarak banka karlılığı üzerindeki makro baskıyı artırıyor — kredi riski, kur etkisi ve maliyet enflasyonu birlikte çalışıyor.

Çözülmemiş olan şu: HALKB'a pozisyon giren sermaye davadan mı çıkıyor, yoksa Hürmüz baskısını fiyatlamak için BIST'i kısa geçen yabancı fonların tersine kapattığı bir akım mı söz konusu? Fiyat hareketi verisinden ikinci yorumu destekleyen bir sinyal görmek gerekiyor; şimdilik bu ayrışmanın banka spesifik mi yoksa yerli kurumun genel savunma rotasyonunun parçası mı olduğu netleşmedi.

Mahkemenin ortak dilekçeyi onaylamasıyla dava resmen kapanacak. Sınayıcı değişken şu: kapanma sonrasında yabancı net alım HALKB'a gelir mi, yoksa Hürmüz baskısı bankacılık sektörünü bütünüyle kısıtlamaya devam mı eder? Bu soruya cevap veremeyen herhangi bir HALKB pozisyonu, ayrışmanın süreklilik koşulunu görmeden taşınmış olacak.