Patrop Group İflası|LME Zirvesi 3.759 Dolar, Türk Üretici Bitiş

Alüminyum Zirvesinde Türkiye'nin Kaybı

Aynı gün iki haber yan yana düştü; ikisi aynı metali konuşuyordu, ama birbirinin tam tersi yönde. Londra Metal Borsası'nda alüminyum tonu 3.759,50 dolara çıktı — Mart 2022'den bu yana görülmemiş bir seviye. Aynı saatlerde İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, 100'den fazla ülkeye ihracat yapan Patrop Group'un konkordato talebini reddedip iflas kararı verdi. Fiyat yükselirken üretici batıyorsa, piyasa bir şeyi söylemiyor demektir.

Borsa İstanbul'da BIST 100 haftanın ilk günü düşüşle açıldı. Enflasyon baskısı ve jeopolitik gerginlik gündemi doldurmaya devam ediyor. Küresel emtia piyasalarında hammadde fiyatları yükseliyor; Goldman Sachs, TCMB'nin yılın dördüncü çeyreğine kadar politika faizini yüzde 37'de sabit tutacağını öngörüyor. Bu tablo içinde enerji maliyetlerindeki sert artış sanayi şirketlerinin bilançolarına baskı uyguluyor.

LME alüminyum stoklarının 335.450 tona gerilemesi dikkat çekiyor — son dört yılın en düşük seviyesi. Çin ihracatının yavaşlaması ve İran-İsrail savaşının Hürmüz Boğazı üzerindeki arz baskısı, yıllık 6 milyon ton civarında alüminyum arzını devre dışı bıraktı. Spot kontratların üç aylık vadeli işlemlere göre 116,50 dolar primli işlem görmesi, son 17 yılın en sert arz sıkışıklığına işaret ediyor.

Fiyat Yükselirken Üretici Neden Batar?

Buradaki çelişki tam da yatırımcıların görmediği noktada saklı. Patrop Group, alüminyum profil üreticisi — hammadde tüketicisi, hammadde üreticisi değil. LME fiyatının yükselmesi Patrop için gelir kaynağı değil, maliyet yükü anlamına geliyor. Ham alüminyum fiyatı tırmandıkça, profil üretiminin hammadde gideri de artıyor. Öte yandan bitmiş ürün fiyatları bu yükü aynı hızda karşılayamadı; inşaat, otomotiv ve mobilya sektörlerindeki müşteriler kısa vadeli sözleşmelerle bağlıydı.

Patrop'un 15 yılı aşkın faaliyet geçmişi ve 6 kıtadaki ağı, Türkiye'nin sanayi ihracatında nadir bir profil sergiliyordu. Konkordato sürecine girmesi hammadde maliyetinin bilançoyu ne kadar hızlı erittiğini gösteriyor; mahkemenin talebi reddetmesi ise yeniden yapılanmanın artık mümkün görülmediğine işaret ediyor. Öne çıkan pozisyon baskısı şu: Türk alüminyum profil sektöründe Patrop gibi büyük oyuncular çıkışta, küresel fiyat şoku devam ederken bu pozisyon boşluğunu kim dolduracak?

Bir koşul burada belirleyici: LME spot primi 100 doların altına inmeden, Türk işleme sanayii maliyeti absorbe edemez. Bu prim bugün 116,50 doları aşıyor. Prim düşmezse, aynı baskı altındaki diğer şirketler de benzer bir kıskaca girebilir.

Domino Riski ve İzleme Değişkeni

Bu iflas tek başına bir şirket vakası mı, yoksa sektör genelinde bir kaskadın başlangıcı mı — işte bu sorunun cevabı henüz kapalı.

Geçmişte benzer bir örüntü görüldü: 2008 metal fiyat şoku sürecinde Avrupa'da birden fazla alüminyum profil üreticisi, yükselen LME fiyatlarına rağmen hammadde-bitmiş ürün makasının kapanamaması nedeniyle likidite krizine girdi. Patrop'un sektörü; inşaat, savunma ve otomotiv — üçü de kısa vadede talep baskısı altında. KAAN savaş uçağı programı için imzalanan tedarik sözleşmesi gibi savunma projelerinin hammadde tedarik zincirini nasıl yeniden şekillendireceği henüz netleşmedi.

LME alüminyum spot priminin 80 doların altına gerilemesi, maliyet baskısının hafiflediğine dair ilk sinyal olur. Buna karşın prim 100 dolar üzerinde kalırsa, aynı hammadde modeline bağlı diğer profil üreticilerinin bilançoları benzer kırılganlık taşıyor. BIST'te alüminyum işleme ve dönüşüm zincirindeki şirketlerin kaldıraç yapısı bu noktada kritik izleme değişkeni haline geliyor.

11 Haziran'daki TCMB faiz kararı, şirket finansmanı maliyetini doğrudan belirliyor. Piyasanın beklentisi faizin yüzde 37'de sabit kalması yönünde — bu durum kredi maliyetini yüksek tutmaya devam edecek. Dolayısıyla iki baskı aynı anda geçerli: küresel hammadde fiyatı yukarıda, yerli faiz de yüksek.

Patrop iflasının bir veri noktası mı yoksa bir örüntünün ilk noktası mı olduğunu, LME spot priminin hangi seviyede kapandığı ve benzer bilanço baskısı altındaki BIST sanayi şirketlerinin 2Ç kılavuzlarının ne söylediği gösterecek. Prim gerilerse baskı geçici; gerilmezse Patrop'un bugünkü yolu başka isimlerin önünde de açık.