ACV|Thanh tra chuyển công an, sân bay vẫn chạy đến đích

Kết luận thanh tra và con số nghìn tỷ

Thanh tra Chính phủ vừa công bố Kết luận thanh tra số 318 về Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành giai đoạn 1, tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng. Tại gói thầu 5.10 do Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, tức ACV, làm chủ đầu tư, bảy nhà thầu chính đã chuyển nhượng cho các nhà thầu khác chưa được chấp thuận phần việc trị giá gần 1.600 tỷ đồng.

Tại gói thầu 5.6, chủ đầu tư đã thương thảo tăng tỷ lệ tạm ứng hợp đồng từ 10% lên 20%, tương ứng hơn 44,8 tỷ đồng, trái với hồ sơ mời thầu ban đầu. Đáng chú ý hơn, hồ sơ dự thầu của liên danh Vietur tại gói 5.10 sử dụng đồng USD, không đúng quy định, nhưng bên mời thầu không phát hiện và vẫn ký hợp đồng thanh toán bằng ngoại tệ này.

Kết luận thanh tra kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo chuyển thông tin sang Bộ Công an để xem xét điều tra một số nhà thầu và cả chủ đầu tư ACV, do vi phạm quy định về chuyển nhượng thầu và về đồng tiền thanh toán. Đây là mức xử lý nghiêm trọng hơn nhiều so với một kết luận thanh tra hành chính thông thường.

Rủi ro tỷ giá và trách nhiệm của ACV

Thanh tra Chính phủ đánh giá riêng sai sót tại gói 5.10 có nguy cơ gây thất thoát cho ACV, vì công ty phải thanh toán bằng USD theo tỷ giá tại thời điểm thực hiện hợp đồng, trong khi tỷ giá đã tăng đáng kể so với thời điểm đóng thầu. Đến ngày 31 tháng 3 năm 2025, chủ đầu tư vẫn chưa nghiệm thu và thanh toán các chi phí thiết bị liên quan đến phần hợp đồng này.

Kết luận thanh tra còn chỉ rõ ACV phê duyệt danh mục quy chuẩn cho dự án thành phần 3 trước khi quyết định phê duyệt được ban hành, và tính tổng mức đầu tư dựa trên cách cộng dồn không đúng quy định. Trách nhiệm chính đối với các thiếu sót này, theo văn bản kết luận, thuộc về chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và các tổ chức, cá nhân liên quan.

Việc kết luận thanh tra không dừng ở kiến nghị chấn chỉnh mà chuyển thẳng hồ sơ sang cơ quan điều tra công an, đặt trách nhiệm của ACV vào một ranh giới pháp lý khác hẳn so với các đợt thanh tra dự án công thông thường. Với một tổng công ty vận hành hạ tầng chiến lược quốc gia, đây là dữ kiện mới mà nhà đầu tư theo dõi ACV cần cập nhật vào cách nhìn về rủi ro pháp lý của công ty.

Lộ trình khai thác vẫn đang chạy đến đích

Trong khi đó, tại công trường Long Thành, đại diện ACV cho biết phần bê tông xi măng của đường cất hạ cánh thứ hai cùng hệ thống đường lăn cơ bản đã hoàn thành, mở đường cho giai đoạn lắp đặt thiết bị chuyên ngành hàng không. Đường băng dài 4 ki lô mét, rộng 75 mét này được xây song song với đường băng thứ nhất, vốn đã đón các chuyến bay hiệu chuẩn từ cuối năm 2025.

Cục Hàng không Việt Nam đã thống nhất với đề xuất của ACV về lộ trình chuyển đổi khai thác giữa Long Thành và Tân Sơn Nhất theo ba giai đoạn, bắt đầu từ ngày 1 tháng 12 năm 2026. Giai đoạn đầu khuyến khích các hãng bay khai thác đường bay quốc tế theo nhu cầu, trước khi toàn bộ chuyến bay quốc tế đường dài chuyển hẳn sang Long Thành vào giữa năm 2027.

Các nguồn hiện có không cho thấy kết luận thanh tra làm chậm lại mốc vận hành thương mại tháng 12, nhưng cũng không nêu rõ mức xử lý tài chính cuối cùng đối với ACV hay phản hồi chính thức từ công ty. Với nhà đầu tư đang nắm giữ hoặc theo dõi ACV, câu hỏi cần bám sát không phải là dự án có về đích hay không, mà là trách nhiệm tài chính và pháp lý phát sinh từ kết luận thanh tra sẽ được xử lý ra sao trong những tháng tới.