Eximbank EIB|CEO từ nhiệm giữa lợi nhuận giảm 54%

Ghế trống giữa cơn tái thiết

Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam, mã EIB, vừa xác nhận quyền Tổng giám đốc Trần Tấn Lộc xin từ nhiệm. Diễn biến này đến chỉ khoảng một tháng sau khi Hội đồng quản trị tái bổ nhiệm ông vào vị trí này từ ngày 1/7. Với nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu EIB, đây không phải một sự kiện nhân sự đơn lẻ, mà là mắt xích mới nhất trong một chuỗi thay đổi thượng tầng dồn dập suốt tháng 7.

Ông Trần Tấn Lộc gia nhập Eximbank từ năm 1994, đi qua gần như mọi vị trí then chốt, từ kế toán giao dịch, thẻ tín dụng, thư ký Hội đồng quản trị, đến quyền Tổng giám đốc. Ông là người duy nhất trong ban điều hành hiện tại đã làm việc dưới 8 đời Chủ tịch Hội đồng quản trị khác nhau. Việc một nhân sự có bề dày như vậy rời đi ngay sau khi tân Chủ tịch Hội đồng quản trị Nguyễn Lê Quốc Anh vừa nhậm chức đặt ra câu hỏi về mức độ liền mạch trong quá trình chuyển giao.

Trước đó, tại đại hội cổ đông bất thường ngày 24/7, Eximbank đã miễn nhiệm Chủ tịch Phạm Thị Huyền Trang cùng ba thành viên Hội đồng quản trị khác, thay bằng 5 nhân sự mới, phần lớn là chuyên gia tài chính quốc tế từng làm việc tại Citibank, HSBC, Standard Chartered, UOB, DBS, Visa và Barclays. Cơ cấu mới có tới 6 trên 7 thành viên là thành viên độc lập, phần lớn mang quốc tịch nước ngoài, một tỷ lệ hiếm thấy trong hệ thống ngân hàng Việt Nam. Ông Nguyễn Lê Quốc Anh, cựu Tổng giám đốc Techcombank giai đoạn 2016-2020, được bầu làm tân Chủ tịch.

Lý do chính thức và câu hỏi bỏ ngỏ

Chủ tịch Phạm Thị Huyền Trang giải thích đợt cải tổ là bước kiện toàn chủ động, chuyển Eximbank từ mô hình quản trị dựa nhiều vào cá nhân sang quản trị dựa trên hệ thống, quy trình và cơ chế phân quyền minh bạch. Bà nhấn mạnh chiến lược phát triển giai đoạn 2026-2030 không thay đổi, các trọng tâm về quản trị rủi ro và chuyển đổi số vẫn triển khai đúng lộ trình. Đây là lời giải thích chính thức duy nhất được ghi nhận cho làn sóng nhân sự này.

Trong lúc bộ máy lãnh đạo bị xáo trộn, kết quả kinh doanh của Eximbank không hề bình lặng. Lợi nhuận trước thuế 6 tháng đầu năm chỉ đạt 678 tỷ đồng, giảm 54% so với cùng kỳ, do trích lập dự phòng tăng hơn gấp đôi lên 479 tỷ đồng trong quý II. Nợ nhóm 3 và nhóm 4 tăng lần lượt 80% và 24% so với đầu năm, đưa tỷ lệ nợ xấu lên 3,08%, mức cao nhất trong hàng chục quý gần đây. ROE của ngân hàng chỉ còn 1,87%, thuộc nhóm thấp nhất toàn ngành, so với mức bình quân khoảng 17,1% của các ngân hàng niêm yết.

Vòng lặp bất ổn, lần này có khác?

Từ năm 2015 đến nay, Eximbank đã trải qua nhiều đời Chủ tịch Hội đồng quản trị, các nhóm cổ đông tranh chấp quyền kiểm soát, và ít nhất 6 lần đại hội cổ đông bất thành. Có thời điểm ngân hàng không có Tổng giám đốc chính thức trong nhiều năm liền. Ban lãnh đạo mới đặt cược vào một Hội đồng quản trị đa số là chuyên gia quốc tế để chấm dứt vòng lặp này. Nhưng sự ra đi của ông Trần Tấn Lộc, người mang khối kinh nghiệm vận hành xuyên suốt 31 năm và 8 đời Chủ tịch, đồng nghĩa quá trình chuyển giao đang mất đi chính mắt xích nối liền lịch sử quản trị với chiến lược mới.

Về sở hữu, GELEX vẫn là cổ đông lớn nhất của Eximbank với gần 10% vốn điều lệ, tiếp theo là Chứng khoán VIX và Vietcombank. Cơ cấu cổ đông chưa xáo trộn, nhưng bộ máy điều hành và quản trị thì đang thay đổi gần như toàn bộ trong một tháng. Với người đang nắm giữ hoặc cân nhắc EIB, câu hỏi cốt lõi không còn là ai ngồi ghế Chủ tịch, mà là liệu đội ngũ quốc tế mới có đủ nắm bắt thực trạng nợ xấu và biên lợi nhuận đang xấu đi nhanh hơn tốc độ họ có thể tái cấu trúc hệ thống quản trị. Dữ liệu quý III, khi trích lập dự phòng và tỷ lệ nợ nhóm 2 được công bố, sẽ là phép thử đầu tiên cho câu trả lời đó.