Eximbank EIB|Thay máu thượng tầng, lợi nhuận giảm 51%

Một đại hội, gần trọn Hội đồng quản trị bị thay

Sáng 24 tháng 7, Eximbank tổ chức đại hội cổ đông bất thường với một nội dung duy nhất: thay gần trọn Hội đồng quản trị. Bốn trong năm thành viên đương nhiệm, gồm cả Chủ tịch Phạm Thị Huyền Trang, đã nộp đơn từ nhiệm cùng ngày 8 tháng 6. Ngay sau đại hội, Hội đồng quản trị mới bầu ông Nguyễn Lê Quốc Anh, cựu Tổng giám đốc Techcombank giai đoạn 2016 đến 2020, giữ ghế Chủ tịch.

Đúng lúc dàn lãnh đạo mới ra mắt, con số kinh doanh lại kém vui. Lợi nhuận trước thuế nửa đầu năm của Eximbank đạt 730 tỷ đồng, giảm gần 51% so với mức 1.488 tỷ đồng cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, nhiều ngân hàng cùng nhóm như ABBank hay TPBank đã báo lãi hàng nghìn tỷ đồng.

Lời hứa hệ thống hóa, đối chiếu với lịch sử 8 đời chủ tịch

Bà Phạm Thị Huyền Trang, người vừa rời ghế Chủ tịch, nhấn mạnh nhiều lần rằng đây là bước đi chủ động, không phải phản ứng tình huống. Bà nói Eximbank đang chuyển từ mô hình quản trị dựa vào kinh nghiệm cá nhân sang quản trị dựa trên hệ thống, quy trình và cơ chế phân quyền minh bạch, tham chiếu thông lệ OECD và Basel. Hội đồng quản trị mới có tới sáu trên bảy thành viên độc lập, phần lớn là chuyên gia quốc tế từng làm việc tại HSBC, Citibank, Barclays.

Nhưng chính lịch sử của Eximbank lại kể một câu chuyện khác. Từ năm 2015 đến nay, ngân hàng trải qua nhiều đời chủ tịch, nhiều nhóm cổ đông tranh chấp quyền kiểm soát, ít nhất sáu lần đại hội cổ đông bất thành, và một vụ kiện tụng năm 2019 khiến tòa án phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Quyền Tổng giám đốc Trần Tấn Lộc, người gia nhập ngân hàng từ năm 1994, đã làm việc dưới tám đời Chủ tịch Hội đồng quản trị. Câu hỏi mà báo giới đặt ra ngay sau đại hội là liệu lần tái cấu trúc này có thực sự khác, hay chỉ là một vòng lặp bất ổn khoác áo mới.

Ai đọc đúng: cổ đông lớn tăng cam kết, nội bộ cũ đồng loạt rút lui

Điều đáng chú ý nhất không nằm ở lời phát biểu, mà ở hành vi của hai nhóm liên quan cùng lúc di chuyển ngược chiều nhau. Cổ đông lớn nhất của Eximbank, Tập đoàn Gelex, đang nắm gần 10% vốn điều lệ, và Chủ tịch Gelex Nguyễn Văn Tuấn từng khẳng định tập đoàn xác định là nhà đầu tư chiến lược dài hạn, mong muốn nâng tỷ lệ sở hữu nếu được cơ quan quản lý chấp thuận. Trong khi đó, chính người từng đại diện lợi ích Gelex trong Hội đồng quản trị, ông Nguyễn Trọng Hiền, nguyên Chủ tịch Gelex, lại nằm trong nhóm bốn thành viên vừa nộp đơn từ nhiệm.

Về nền tảng tài chính, Eximbank vẫn cho thấy các chỉ số an toàn ổn định. Hệ số an toàn vốn đạt 12,5%, cao hơn mức tối thiểu 8% theo quy định. Tỷ lệ nợ xấu duy trì ở 2,88%, thấp hơn ngưỡng 3%, và khả năng chi trả 30 ngày vượt 80% so với yêu cầu tối thiểu 50%. Quyền Tổng giám đốc khẳng định ngân hàng không gặp áp lực thanh khoản như một số đơn vị khác trong hệ thống. Đây là điểm neo giữ niềm tin trong lúc thượng tầng biến động.

Điểm kiểm chứng: nửa sau năm phải gấp đôi nửa đầu

Eximbank đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế cả năm 2026 ở mức 1.515 tỷ đồng, gần tương đương kết quả thực hiện năm 2025. Với 730 tỷ đồng đã đạt được sau nửa đầu năm, dàn lãnh đạo mới cần tạo ra kết quả tương đương hoặc cao hơn trong nửa cuối năm để về đích, đúng vào giai đoạn Hội đồng quản trị vừa thay gần trọn và đang triển khai khung quản trị chưa từng được kiểm chứng qua một chu kỳ kinh doanh đầy đủ.

Nhìn tổng thể, cuộc thay máu lần này có những khác biệt thực chất so với các đợt xáo trộn trước: một Hội đồng quản trị đa số độc lập và quốc tế hóa, một khung quản trị được thiết kế bài bản theo thông lệ Basel, và một cổ đông lớn đang củng cố thay vì rút lui. Nhưng tốc độ thay người trong thời gian ngắn, cùng mức sụt giảm lợi nhuận 51%, vẫn là những tín hiệu chưa thể loại trừ khả năng đây là một chương mới của cùng một vòng lặp bất ổn kéo dài hai thập kỷ. Kết quả kinh doanh nửa cuối năm sẽ là phép thử đầu tiên cho câu trả lời thực sự.