HPG kỷ lục sản lượng thép 48%|Thành viên HĐQT bán 153 tỷ đồng

Thép sân bay và nghịch lý kỷ lục

Thép Hòa Phát đang có mặt tại dự án mở rộng sân bay Tân Sơn Nhất, sân bay Phú Quốc và hàng chục công trình hạ tầng trọng điểm trên cả nước. Quý 2 năm 2026, tập đoàn ghi nhận sản lượng thép thô đạt hơn 3,6 triệu tấn, tăng 48% so với cùng kỳ năm ngoái — mức cao nhất trong lịch sử hoạt động.

Nhưng ngay trong giai đoạn sản lượng lập đỉnh đó, ông Nguyễn Ngọc Quang — thành viên Hội đồng quản trị gắn bó với Hòa Phát từ năm 1992 — đã bán ra 6,6 triệu cổ phiếu HPG, thu về khoảng 153 tỷ đồng. Giao dịch hoàn tất ngày 8/7, một ngày trước khi số liệu sản xuất kỷ lục được công bố rộng rãi. Một người biết rõ từng mẻ thép xuất xưởng đã chọn bán đúng vào thời điểm mà nhà đầu tư bên ngoài đang hưng phấn nhất.

Câu hỏi đặt ra không phải là liệu Hòa Phát có đang phát triển hay không — rõ ràng là có. Câu hỏi thực sự là: sản lượng kỷ lục có chuyển thành lợi nhuận kỷ lục trong bối cảnh giá thép cuộn cán nóng HRC trên thị trường toàn cầu đang chịu áp lực không? Và người trong cuộc đọc câu trả lời đó như thế nào?

Nghịch lý HRC — bán nhiều hơn, giá thấp hơn

Thép cuộn cán nóng HRC là sản phẩm dẫn đầu tăng trưởng của Hòa Phát. Quý 2, sản lượng HRC bán ra đạt 1,9 triệu tấn, tăng 64% so với cùng kỳ năm trước — con số ấn tượng theo bất kỳ thước đo nào. Lũy kế nửa đầu năm, tổng HRC bán ra gần 3,4 triệu tấn, tăng 57% so với sáu tháng đầu năm 2025.

Trong khi đó, thị trường toàn cầu không đồng nhất. Trung Quốc được SteelHome dự báo sản xuất khoảng 950 triệu tấn thép trong năm 2026, tạo áp lực cung dư thừa liên tục lên thị trường châu Á. Formosa — đối thủ trực tiếp của Hòa Phát tại thị trường HRC nội địa Việt Nam — vừa cắt giá bán HRC trong nước ngay tháng 7. Ngược lại, ArcelorMittal tại châu Âu nâng giá HRC thêm 50 euro mỗi tấn do quy định thương mại mới thu hẹp nhập khẩu gần 80% — nhưng đây là thị trường châu Âu, không phải châu Á.

Đây là điểm mấu chốt mà bề ngoài của số liệu sản lượng che khuất. Hòa Phát tiêu thụ 80% sản lượng HRC tại thị trường trong nước — đúng vào thị trường mà Formosa vừa giảm giá. Phần xuất khẩu sang 20 quốc gia chiếm phần còn lại nhưng vẫn chủ yếu là châu Á và một phần châu Âu nơi giá đang dao động không đồng nhất. Nói cách khác, Hòa Phát bán được nhiều hơn bao giờ hết trong một môi trường giá không ủng hộ biên lợi nhuận. Sản lượng tăng không tự động nghĩa là lợi nhuận tăng — mà phụ thuộc vào giá thực hiện.

Cổ phiếu HPG đóng cửa ngày 9/7 ở mức 23.200 đồng, tương ứng vốn hóa thị trường xấp xỉ 196.000 tỷ đồng. SSI đặt kỳ vọng tăng hơn 40% trong báo cáo chiến lược tháng 7. Nhưng kỳ vọng đó được xây dựng trên giả định biên lợi nhuận HRC duy trì — một giả định mà môi trường giá hiện tại đang thử thách. Người trong hội đồng quản trị bán ra 153 tỷ trong đúng giai đoạn đó không phải là bằng chứng mà là tín hiệu cần giải mã.

Định giá SSI +40% và giả định ngầm bị che khuất

Chứng khoán SSI trong báo cáo chiến lược ngày 8/7 xếp HPG vào nhóm 8 cổ phiếu tiềm năng với kỳ vọng tăng hơn 40%. Luận điểm của SSI dựa trên ba trụ cột: triển vọng FTSE nâng hạng thị trường Việt Nam kéo dòng vốn ngoại, lợi nhuận Q2 khả quan từ bùng nổ sản lượng, và định giá P/E thị trường ở mức hỗ trợ trên 10 lần.

Nhưng luận điểm tăng 40% đó chứa một giả định ngầm chưa được kiểm chứng: giá HRC tại thị trường Việt Nam giữ nguyên hoặc tăng, cho phép biên lợi nhuận mở rộng song song với sản lượng. Thực tế ngày 9/7 cho thấy điều ngược lại: Formosa cắt giá HRC nội địa. Báo cáo SSI phát hành ngày 8/7 — một ngày trước khi thông tin insider sell được tiết lộ hoàn toàn. Hai sự kiện này không xuất hiện cùng nhau trong cùng một phân tích của bất kỳ tổ chức nào, tạo ra khoảng mù mà chỉ nhà đầu tư tự điền vào.

Điều kiện phân tách ở đây rõ ràng: nếu giá thép xây dựng và HRC nội địa Hòa Phát duy trì quanh mức 15.120 đồng mỗi kilogram như hiện tại trong khi sản lượng tiếp tục tăng, lợi nhuận Q2 nhiều khả năng ủng hộ luận điểm của SSI. Nhưng nếu Formosa tiếp tục cắt giá và Hòa Phát buộc phải điều chỉnh, bùng nổ sản lượng sẽ chuyển thành áp lực chi phí cố định cao hơn trên một mặt bằng giá thấp hơn — cấu trúc rủi ro ngược hoàn toàn với kỳ vọng. Khoảng cách giữa hai kịch bản này là khoảng cách mà người nắm giữ và người quan sát đang đứng ở hai phía.

Biến số quyết định và tư thế đầu tư

Biến số sớm nhất quyết định luận điểm không phải là báo cáo tài chính Q2 — dù kết quả đó sẽ quan trọng. Biến số sớm hơn là diễn biến giá HRC nội địa trong tháng 7 và tháng 8: Formosa có tiếp tục cắt giá hay không, và Hòa Phát phản ứng bằng giữ giá hay theo. Đây là tín hiệu có thể đọc được từ bảng giá công bố hàng tuần, trước khi lợi nhuận thực tế được hạch toán. Thêm vào đó, gần 768 triệu cổ phiếu HPG từ đợt trả cổ tức bằng cổ phiếu sẽ chính thức giao dịch từ ngày 15/7, tăng thanh khoản nhưng cũng tạo áp lực pha loãng trong ngắn hạn.

Với người đang nắm giữ HPG, câu hỏi không phải là bán theo insider mà là theo dõi một chỉ số cụ thể: giá HRC nội địa tuần tới có giảm tiếp hay giữ vững. Nếu Hòa Phát công bố giá thép tháng 8 ở mức ngang hoặc cao hơn tháng 7, đó là tín hiệu biên lợi nhuận không bị hy sinh vì sản lượng — luận điểm SSI còn nguyên giá trị. Ngược lại, nếu Hòa Phát buộc cắt giá theo Formosa, mức 23.200 đồng mỗi cổ phiếu đang phản ánh sản lượng kỷ lục nhưng chưa định giá rủi ro biên — và đó mới là bẫy. Với người chưa có vị thế, cú bứt phá sản lượng hôm nay không phải là điểm vào — điểm vào là xác nhận biên lợi nhuận Q2 khi báo cáo tài chính ra. Người biết nội tình đã bán; thị trường đang chờ xem anh ta đúng hay sai.