Petrolimex Lỗ 662 Tỷ|Doanh Thu Tăng 45% Mà Vẫn Lỗ Sâu Nhất 6 Năm
VN-Index Áp Sát Đỉnh, Nhưng Một Tập Đoàn Lớn Đang Gánh Khoản Lỗ Kỷ Lục
Doanh thu tăng 45% so với cùng kỳ, nhưng lợi nhuận lại âm 662 tỷ đồng — đây là nghịch lý mà Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam, Petrolimex, vừa công bố cho quý I năm 2026.
Hôm nay, VN-Index chinh phục thành công mốc 1.891 điểm, áp sát vùng đỉnh lịch sử. Nhóm chứng khoán bùng nổ sau thông tin FTSE Russell rút ngắn danh sách cổ phiếu Việt Nam xuống còn 23 mã, đồng thời SSI Research nhận định Việt Nam có khả năng cao được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI trong kỳ đánh giá tháng 6 năm 2026. VIX và HCM tăng kịch trần. Tâm lý thị trường rõ ràng đang ở trạng thái hưng phấn.
Chính trong bối cảnh đó, Petrolimex — tập đoàn xăng dầu lớn nhất Việt Nam, chiếm gần 50% thị phần bán lẻ — lại vừa ghi nhận mức thua lỗ sâu nhất trong vòng sáu năm. Lỗ sau thuế 662 tỷ đồng trong quý đầu năm. Đây là lần đầu tiên Petrolimex lỗ kể từ quý II năm 2022. Và nguyên nhân không đến từ doanh thu sụt giảm hay khách hàng quay lưng.
Doanh thu thuần của Petrolimex quý I đạt gần 98.724 tỷ đồng, mức tăng 45% so với cùng kỳ — một con số mà nhiều doanh nghiệp tăng trưởng mơ ước. Thế nhưng tồn kho của tập đoàn đã tăng thêm 22.200 tỷ đồng chỉ trong ba tháng, đạt gần 36.300 tỷ đồng, chưa tính thêm 6.500 tỷ đồng dự phòng giảm giá. Đây là mức tồn kho kỷ lục. Toàn bộ khoản lỗ, thực chất, đến từ một quyết định nhập hàng — và thời điểm thị trường đảo chiều đã không cho Petrolimex kịp thoát ra.
Trong khi nhóm cổ phiếu chứng khoán đang bứt phá nhờ kỳ vọng dòng vốn ngoại hàng tỷ USD sắp vào, Petrolimex đang ôm hơn 36.000 tỷ đồng hàng hóa mua ở vùng giá cao mà giờ đây giá thị trường đã giảm mạnh. Điều gì đã xảy ra?
Cơ Chế "Bình Ổn" Đã Tạo Ra Bẫy Giá Như Thế Nào
Tháng 3 năm 2026 là tháng bất thường của thị trường năng lượng toàn cầu. Xung đột quân sự bùng phát vào ngày 28 tháng 2 giữa Mỹ, Israel và Iran đã đẩy giá dầu thành phẩm lên mức chưa từng có. Xăng RON95 bình quân tháng 3 đạt 137 USD mỗi thùng, có thời điểm chạm 170 USD. Dầu diesel bình quân 192 USD mỗi thùng, đỉnh điểm lên tới 292 USD — tương đương 329% so với mức bình quân tháng trước.
Trước tình trạng giá tăng sốc, nhiều thương nhân đầu mối nhỏ thu hẹp nhập khẩu vì lo ngại thua lỗ. Nguồn cung trong nước bắt đầu căng thẳng. Chính phủ yêu cầu Petrolimex đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia. Trong tháng 3, tập đoàn đã xuất bán hơn 1,13 triệu m³ xăng dầu — tăng 20% so với cùng kỳ, có ngày vượt 50.000 m³. Để đáp ứng nhu cầu, Petrolimex chấp nhận nhập hàng theo giá giao ngay với phụ phí diesel lên tới 35 đến 40 USD mỗi thùng, trong khi mức thông thường chỉ là 2,5 đến 3 USD.
Tập đoàn còn duy trì tồn kho vượt quy định — gần 1 triệu m³, tương đương 1,3 lần mức tồn kho theo quy định — nhằm không để thị trường đứt nguồn cung. Đây là vai trò của một doanh nghiệp nhà nước, không phải của một doanh nghiệp thuần túy tối ưu hóa lợi nhuận.
Sang cuối tháng 3 và đầu tháng 4, giá đảo chiều. Đến ngày 21 tháng 4, xăng RON95 giảm xuống còn 124 USD mỗi thùng — thấp hơn 46 USD so với đỉnh hồi tháng 3. Dầu diesel về 152 USD, giảm 140 USD so với đỉnh. Toàn bộ lô hàng mà Petrolimex đã nhập ở vùng giá đỉnh — giờ phải bán ra ở giá thấp hơn nhiều, hoặc phải trích lập dự phòng khi còn nằm trong kho. Khoản lỗ cốt lõi từ mảng xăng dầu lên tới 930 tỷ đồng — trong khi cùng kỳ năm ngoái chỉ lỗ 11 tỷ.
Đây là cơ chế "mua đỉnh, bán đáy" mà Petrolimex đã giải trình. Nhưng có một điểm quan trọng hơn cần theo dõi: cơ chế này không phải lần đầu xảy ra. Năm 2022, Petrolimex cũng từng ghi nhận quý lỗ trong bối cảnh giá dầu toàn cầu biến động cực đoan sau xung đột Nga – Ukraine. Lần đó, thị trường hồi phục và Petrolimex trở lại có lãi trong vòng hai quý. Lần này, tình huống có phần khác — tồn kho lớn hơn và đòn bẩy thương mại cao hơn. Khoản phải trả ngắn hạn của Petrolimex tăng thêm 34.700 tỷ đồng chỉ trong một quý, đạt gần 59.000 tỷ đồng. Đây là mức đòn bẩy đáng kể.
Tuy nhiên, cổ phiếu PLX trên thị trường chứng khoán lại đang tăng bốn phiên liên tiếp. Đóng cửa ngày 5 tháng 5, PLX đạt 39.250 đồng mỗi cổ phiếu, vốn hóa khoảng 50.252 tỷ đồng. Thị trường đang đánh giá rằng khoản lỗ này là tạm thời. Câu hỏi là: đánh giá đó có đúng không?
Bài Kiểm Tra Thực Sự Sẽ Đến Trong Quý II
Kịch bản năm 2022 cho thấy rằng khi giá dầu ổn định trở lại, các doanh nghiệp năng lượng nhà nước với vai trò bình ổn thị trường thường phục hồi nhanh hơn dự kiến — vì chính sách giá trong nước được điều chỉnh để bù đắp. Điều kiện để PLX phục hồi trong quý II là giá dầu thế giới tiếp tục ổn định quanh ngưỡng 120 đến 130 USD mỗi thùng và không có cú sốc địa chính trị mới. Trong trường hợp đó, 36.300 tỷ đồng tồn kho hiện tại có thể được giải phóng dần với biên lợi nhuận dương, và khoản dự phòng 6.500 tỷ sẽ không cần trích lập thêm.
Ngược lại, nếu giá dầu tiếp tục biến động mạnh — hoặc nếu Chính phủ tiếp tục yêu cầu Petrolimex duy trì tồn kho cao để bình ổn giá trong nước — tập đoàn sẽ đối mặt với áp lực vốn lưu động ngày càng lớn hơn. Với gần 59.000 tỷ đồng phải trả ngắn hạn, chi phí tài chính có thể leo thang nhanh nếu lãi suất không hạ nhiệt. Phó Thủ tướng vừa yêu cầu đưa lãi vay về mức thấp nhất có thể — tín hiệu đó, nếu hiện thực hóa, sẽ giảm áp lực đáng kể lên Petrolimex.
Chỉ số để theo dõi trong ngắn hạn: mức tồn kho xăng dầu của Petrolimex trong báo cáo tháng 5 và tháng 6. Nếu tồn kho giảm về dưới 25.000 tỷ đồng, đồng nghĩa dòng tiền đang hồi phục. Nếu tồn kho tiếp tục ở vùng cao, bức tranh quý II sẽ chưa sáng hẳn.
VN-Index hôm nay áp sát đỉnh. Cổ phiếu PLX cũng đang tăng. Nhưng khoản phải trả ngắn hạn gần 59.000 tỷ đồng và 36.000 tỷ tồn kho chưa giải phóng vẫn đang nằm đó — và câu hỏi mà Petrolimex chưa trả lời được là: lần này giá dầu sẽ đi về đâu trước khi kho hàng được giải phóng?