VIB Lợi nhuận giảm 8,2%|Vận hành thực tăng 26,3%

Con số gây hiểu lầm

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Quốc tế Việt Nam, tức VIB, vừa công bố báo cáo tài chính quý II năm 2026 với lợi nhuận trước thuế đạt 2.383 tỷ đồng, giảm 8,2% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế sáu tháng đầu năm, lợi nhuận trước thuế chỉ tăng 3%, đạt hơn 5.180 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng khiêm tốn so với nhiều ngân hàng tư nhân khác cùng công bố kết quả trong tuần này.

Đọc nhanh con số này, một cổ đông dễ kết luận rằng hoạt động kinh doanh của VIB đang chững lại. Nhưng báo cáo tài chính quý II lại cho thấy một bức tranh khác ở phần thân của bảng kết quả kinh doanh, nơi lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh, tức lợi nhuận trước khi trích lập dự phòng, không hề giảm mà tăng 13,4% trong quý, lên 3.663 tỷ đồng.

Bóc tách vận hành cốt lõi

Tính lũy kế sáu tháng, lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh của VIB đạt 7.671 tỷ đồng, tăng tới 26,3% so với cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần tăng 9,1% lên 8.407 tỷ đồng, còn lãi thuần từ hoạt động dịch vụ tăng vọt 293,3%, đạt 3.064 tỷ đồng. Chi phí hoạt động trong khi đó lại giảm 2,4%. Nói cách khác, ở lớp vận hành thuần túy, đây là một trong những quý tốt nhất của VIB trong nhiều năm gần đây.

Vậy khoản chênh lệch giữa lợi nhuận vận hành tăng mạnh và lợi nhuận trước thuế chỉ nhích nhẹ nằm ở đâu? Chi phí dự phòng rủi ro tín dụng của VIB trong sáu tháng đã tăng 135,2%, lên 2.486 tỷ đồng, gần gấp rưỡi mức tăng của lợi nhuận vận hành. Điều đáng chú ý là khoản trích lập tăng mạnh này diễn ra trong khi chất lượng tài sản của chính ngân hàng lại đang cải thiện: tổng nợ xấu giảm 22,2% so với cuối năm 2025, kéo tỷ lệ nợ xấu từ khoảng 3,11% xuống còn 2,31%.

Điều này đảo ngược cách đọc ban đầu. Lợi nhuận quý II giảm không phải vì VIB kiếm được ít tiền hơn từ hoạt động kinh doanh, mà vì ngân hàng chủ động trích một phần lớn hơn khoản tiền kiếm được đó vào dự phòng rủi ro, ngay cả khi nợ xấu trên sổ sách đang giảm chứ không tăng. Đây là một lựa chọn kế toán mang tính phòng thủ, không phải một dấu hiệu suy yếu trong hoạt động cốt lõi.

Vì sao chọn giấu bớt lợi nhuận

Ngoài khoản trích lập, VIB còn ghi nhận một số khoản lỗ ở các mảng phụ trợ trong sáu tháng đầu năm: hoạt động kinh doanh ngoại hối lỗ thuần 779 tỷ đồng, trong khi cùng kỳ năm trước còn lãi 223 tỷ đồng, và hoạt động chứng khoán đầu tư cũng chuyển từ lãi 150 tỷ đồng sang lỗ 179 tỷ đồng. Những khoản này bào mòn thêm phần lợi nhuận chung, nhưng quy mô nhỏ hơn nhiều so với khoản tăng chi phí dự phòng.

Các bài báo công bố cùng ngày không nêu rõ nguyên nhân cụ thể khiến VIB chọn tăng mạnh trích lập đúng vào lúc nợ xấu đang cải thiện, nên đây vẫn là một câu hỏi mở chứ không phải một sự thật đã được xác nhận. Điều có thể xác nhận là các chỉ số an toàn hoạt động của ngân hàng vẫn nằm trong ngưỡng quy định: tỷ lệ an toàn vốn theo Basel II đạt gần 12%, hệ số cho vay trên tổng tiền gửi ở mức 79%, và hệ số nguồn vốn ổn định ròng theo Basel III đạt 103%.

Điểm kiểm chứng phía trước

VIB mới đây cũng được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận phương án tăng vốn điều lệ lên hơn 37.300 tỷ đồng, tiếp nối tốc độ tăng vốn bình quân hơn 22% mỗi năm trong giai đoạn 2019 đến 2026. Với một ngân hàng đang mở rộng nền tảng vốn trong khi vẫn tăng trích lập phòng thủ, điểm kiểm chứng thực sự sẽ đến ở các quý tiếp theo: nếu chi phí dự phòng hạ nhiệt trở lại trong khi tín dụng vẫn mở rộng, cách đọc thận trọng-chủ động sẽ được củng cố; nếu trích lập tiếp tục tăng cao, đó có thể là dấu hiệu ngân hàng đang thấy trước rủi ro mà số liệu nợ xấu hiện tại chưa phản ánh hết. Trên cơ sở dữ liệu hiện có, phần vận hành cốt lõi của VIB đang mạnh lên rõ rệt, còn mức độ thận trọng trong trích lập vẫn là ẩn số cần theo dõi thêm.