VIX lãi quý II giảm 94%|Đáy lợi nhuận, đáy cơ hội?

Nghịch lý trong báo cáo quý II của VIX

CTCP Chứng khoán VIX vừa công bố lợi nhuận sau thuế quý II giảm 94% so với cùng kỳ, đưa lợi nhuận sau thuế nửa đầu năm về khoảng 214 tỷ đồng, mới hoàn thành 8% kế hoạch năm. Cùng bản báo cáo đó lại xuất hiện một con số đi ngược hoàn toàn: lãi từ cho vay ký quỹ và phải thu tăng 62%, đạt gần 348 tỷ đồng.

Vì sao một công ty chứng khoán có thể vừa chứng kiến lợi nhuận sụp đổ vừa mở rộng mảng cho vay cốt lõi trong cùng một quý. Câu trả lời không nằm ở hoạt động cho khách hàng vay, mà nằm ở chính danh mục tự doanh của công ty, nơi khoản lỗ đã cuốn trôi gần hết phần lãi từ cho vay.

Doanh thu hoạt động quý II của VIX giảm 32% so với cùng kỳ, còn gần 1.349 tỷ đồng, trong đó doanh thu môi giới giảm 8%. Đáng chú ý hơn, trong nửa đầu năm VIX đã chủ động giảm 6.772,5 tỷ đồng dư nợ vay, một động thái co lại quy mô đúng lúc toàn ngành đang bước vào cuộc đua tăng vốn.

Cuộc đua tăng vốn giữa thanh khoản cạn dần

Trong lúc VIX thu hẹp dư nợ vay, hàng loạt công ty chứng khoán khác lại chạy đua tăng vốn. Chứng khoán TP.HCM dự kiến thu về gần 2.700 tỷ đồng qua phát hành quyền mua để bổ sung vốn cho vay ký quỹ, còn Chứng khoán Bảo Minh và VikkiBankS cũng đang nâng vốn điều lệ để mở rộng cho vay và tự doanh.

Theo FiinRatings, dư nợ cho vay ký quỹ toàn thị trường đã vượt 412.600 tỷ đồng và tiếp tục tăng, trong khi doanh thu từ đầu tư và cho vay ký quỹ chiếm hơn 50% tổng doanh thu tại phần lớn công ty chứng khoán. Quy mô vốn giờ đây quyết định trực tiếp ai giữ được thị phần cho vay, và ai bị bỏ lại phía sau.

Bối cảnh khiến cuộc đua tăng vốn trở nên mạo hiểm hơn: VN-Index vừa giảm ba tuần liên tiếp, đóng cửa dưới mốc 1.800 điểm, và thanh khoản HOSE rơi xuống mức thấp nhất kể từ đầu năm. Gần 900 trên tổng số hơn 1.500 mã cổ phiếu đang giao dịch có hiệu suất âm kể từ đầu năm, cho thấy phần lớn nhà đầu tư đang lỗ chứ không phải chờ đáy để mua thêm.

Đáy lợi nhuận có thật là đáy cơ hội?

Trên thị trường đang lan truyền một cách đọc quen thuộc: lợi nhuận nhóm chứng khoán chạm đáy nghĩa là cơ hội bắt đáy đã xuất hiện. Cách đọc đó ngầm giả định rằng công ty đã ngừng chảy máu ở mảng tự doanh và đang chuẩn bị nguồn lực để bật lên cùng dòng vốn mới.

Số liệu của chính VIX lại kể một câu chuyện ngược lại. Một công ty đang tích lũy trước đáy sẽ tăng vốn và mở rộng bảng cân đối như HSC hay Bảo Minh đang làm, nhưng VIX lại chọn giảm 6.772,5 tỷ đồng dư nợ vay, một hành vi phòng thủ chứ không phải chuẩn bị cho một đợt bật tăng.

Biến số phân định nằm ở quý III. Nếu VIX công bố kế hoạch tăng vốn để mở rộng cho vay ký quỹ, đi cùng nhịp với HSC và Bảo Minh, đó là tín hiệu công ty đã kiểm soát xong khoản lỗ tự doanh và sẵn sàng đi cùng đà hồi phục thanh khoản. Ngược lại, nếu VIX tiếp tục thu hẹp dư nợ vay trong khi đối thủ tăng vốn giành thị phần, khoản lỗ tự doanh nhiều khả năng chưa kết thúc và thị phần cho vay sẽ rơi vào tay nhóm mạnh vốn hơn.

Với người đang nắm giữ cổ phiếu VIX, biến số cần theo dõi không phải là con số lợi nhuận quý II đã công bố, mà là động thái tăng vốn hoặc phát hành mới trong quý III. Với người đang cân nhắc bắt đáy nhóm chứng khoán, điều kiện xác nhận là VIX chuyển từ thu hẹp sang mở rộng dư nợ vay cùng nhịp ngành, chứ không phải chỉ nhìn vào mức giảm 94% của một quý.